Jak zawiadomić o popełnieniu przez lekarza przestępstwa wykonania zabiegu leczniczego bez zgody pacjenta z art. 192 § 1 k.k.?

W artykule zatytułowanym Odpowiedzialność karna lekarza za popełnienie przestępstwa wykonania zabiegu bez zgody pacjenta z art. 192 § 1 Kodeksu karnego możemy znaleźć informację, iż przestępstwo stypizowane w art. 192 § 1 Kodeksu karnego, tj. wykonanie zabiegu leczniczego bez zgody pacjenta należy do przestępstw objętych bezwzględnie wnioskowym trybem ścigania.

Co to oznacza?

Oznacza to, że zgodnie z art. 192 § 2 „ściganie następuje na wniosek pokrzywdzonego”. W związku z powyższym w sytuacji, w której np. lekarz X wykonał zabieg leczniczy w postaci usunięcia nerki u pacjenta Y bez jego zgody, pacjent Y musi złożyć wniosek o ściganie lekarza X, gdyż bez złożenia powyższego zawiadomienia lekarz X nie zostanie pociągnięty do odpowiedzialności karnej.

Mając na uwadze powyższe, przeanalizujmy instytucję wniosku o ściganie lekarza za wykonanie zabiegu leczniczego bez zgody pacjenta.

Zgodnie z wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 14 lipca 2005 roku w sprawie o sygn. akt  II AKA 140/05, wniosek o ściganie przestępstwa wykonania zabiegu leczniczego bez zgody pacjenta stanowi wyraz woli uprawnionego podmiotu i wywiera skutki prawne niezwłocznie po jego złożeniu. Większość przedstawicieli doktryny wskazuje, że owa regulacja prawna stanowi słuszną decyzję ustawodawcy. Swój pogląd motywują tym, iż zdarzają się sytuacje, w których nie występowała zgoda pacjenta na wykonanie zabiegu medycznego, jednakże pacjent po wykonaniu powyższego zabiegu doszedł do wniosku, iż nie przyniósł on negatywnych skutków w postaci naruszenia jego dóbr osobistych, tj. zdrowia czy życia. W związku z czym, w opisanym przypadku pacjent podejmuje decyzję o nieskładaniu wniosku o ściganie, a co za tym idzie brak odpowiedzialności karnej lekarza za wykonanie zabiegu leczniczego bez zgody pacjenta.

Kodeks postępowania karnego nie wskazuje formy, w jakiej pokrzywdzony pacjent ma wyrazić wolę ścigania lekarza, który wykonał zabieg leczniczy bez jego zgody. W związku z powyższym, należy przyjąć, iż uzasadnionym jest zastosowanie w niniejszej kwestii art. 116 Kodeksu postępowania karnego, w myśl którego „jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, strony mogą składać wnioski i inne oświadczenia na piśmie albo ustnie do protokołu”. Zgodnie z powyższym artykułem, pacjent może złożyć wniosek o ściganie lekarza, który wykonał zabieg leczniczy bez jego zgody:

  • na piśmie;

  • ustnie do protokołu.

Jednakże, przedmiotowe żądanie pokrzywdzonego pacjenta musi mieć wyraźną i zrozumiałą formę.

Przyjęcie wniosku o ściganie lekarza za popełnienie przestępstwa stypizowanego w art. 192 § 1 Kodeksu karnego, tj. wykonania zabiegu leczniczego bez zgody pacjenta wymaga w myśl art. 143 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania karnego spisania protokołu.

Następnie, należy podkreślić, iż na podstawie art. 12 § 1 Kodeksu postępowania karnego „w sprawach o przestępstwa ścigane na wniosek postępowanie z chwilą złożenia wniosku toczy się z urzędu. Organ ścigania poucza osobę uprawnioną do złożenia wniosku o przysługującym jej uprawnieniu”. Wskazane pouczenie, jest niezwykle istotną kwestią, gdyż zgodnie z wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 23 grudnia 2009 roku w sprawie o sygn. akt II AKa 373/09: „W sprawach o przestępstwa ścigane na wniosek, należy od uprawnionej osoby wymagać jednoznacznego wyrazu woli ścigania, przy czym należy tę osobę pouczyć o możliwościach i konsekwencjach złożenia takiego wniosku. Wszelkie zawiadomienia, choćby nawet wyrażały wolę ścigania, do czasu spełnienia pouczenia nie mogą stanowić skutecznego wniosku o ściganie w rozumieniu art. 12 Kodeksu Postępowania Karnego”.

Wskazane powyżej pouczenie powinno objąć informację o:

  • prawie złożenia wniosku (art. 192 § 2 w zw. z art. 12 § 1 Kodeksu postępowania karnego);

  • konsekwencjach jego złożenia (art. 12 § 2 Kodeksu postępowania karnego);

  • możliwości jego cofnięcia (art. 12 § 3 Kodeksu postępowania karnego).

Zgodnie z art. 16 § 1 Kodeksu postępowania karnego „jeżeli organ prowadzący postępowanie jest obowiązany pouczyć uczestników postępowania o ciążących obowiązkach i o przysługujących im uprawnieniach, brak takiego pouczenia lub mylne pouczenie nie może wywoływać ujemnych skutków procesowych dla uczestnika postępowania lub innej osoby, której to dotyczy”.

Ponadto, jak słusznie wskazał Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 17 grudnia 2008 roku w sprawie o sygn. akt II K 140/08 „ brak pouczenia może spowodować sytuację, w której uprawniony nie ma podstawowej wiedzy na temat trybu ścigania, a w takiej sytuacji nie sposób przyjąć, że u podstaw wniosku o ściganie legła swobodnie podjęta decyzja”.

Po złożeniu przez pacjenta wniosku o ściganie lekarza za popełnienie przedmiotowego przestępstwa, pokrzywdzony pacjent może wyłączyć spod ścigania osoby najbliższe, gdyby w toku toczącego się postępowania okazało się, że jednym ze sprawców czynu zabronionego jest osoba dla niego najbliższa, co potwierdza postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 25 kwietnia 2013 roku w sprawie o sygn. akt III KK 121/12.

Konkludując, należy wskazać, iż pociągnięcie lekarza, który wykonał zabieg leczniczy bez zgody pacjenta do odpowiedzialności karnej następuje wyłącznie na podstawie złożonego przez pokrzywdzonego pacjenta wniosku o ściganie w/w podmiotu. Brak złożenia niniejszego wniosku wyklucza dopuszczalność wszczęcia postępowania.

Autor: Adwokat Mariusz Stelmaszczyk i Aplikant Adwokacki Edyta Gorczyńska

kontakt: kom. + 48 697 053 659 oraz tel. 22 629 00 36

Podziel się na:
  • Facebook
  • Google Bookmarks
  • Blip
  • Blogger.com
  • Flaker
  • Gadu-Gadu Live
  • Google Buzz
  • Poleć
  • StumbleUpon
  • Twitter
  • Wykop
  • Drukuj
  • LinkedIn
  • RSS
Ten wpis został opublikowany w kategorii artykuły. Dodaj zakładkę do bezpośredniego odnośnika.

Jedna odpowiedź na „Jak zawiadomić o popełnieniu przez lekarza przestępstwa wykonania zabiegu leczniczego bez zgody pacjenta z art. 192 § 1 k.k.?

  1. Mariusz Stelmaszczyk pisze:

    Drodzy Czytelnicy
    Zachęcam Was do komentowania tego artykułu oraz zadawania pytań, jakie Wam się nasuną po jego przeczytaniu. Na wszystkie pytania postaram się odpowiedzieć.
    Jednocześnie zapewniam, że szanuję Waszą prywatność. Adres e-mail z jakiego wyślecie pytanie lub komentarz do artykułu nie zostanie wyświetlony.

    Pozdrawiam
    Adwokat Mariusz Stelmaszczyk

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.


pięć − 2 =