Związek przyczynowy pomiędzy zachowaniem lekarza a negatywnym skutkiem dla pacjenta jako przesłanka odpowiedzialności karnej lekarza

Na wstępie niniejszego artykułu należy zauważyć, że za błąd lekarza uznaje się m.in. nieumyślne uszkodzenie ciała, bądź pozbawienie życia chorego wskutek zaniedbania, czy też nieprzestrzegania zasad sztuki lekarskiej.

Jak już wspomniano w poprzednim artykule, pociągnięcie lekarza do odpowiedzialność karnej będzie możliwe, jeżeli zostaną spełnione pewne przesłanki, a mianowicie wystąpi:

  • błąd lekarski;

  • ujemny skutek w postaci naruszenia lub narażenia na bezpośrednie niebezpieczeństwo zdrowia lub życia pacjenta;

  • związek przyczynowy pomiędzy zachowaniem lekarza a negatywnym skutkiem dla zdrowia lub życia pacjenta;

  • wina.

Dla istnienia przestępstwa, które niesie ze sobą powstanie skutku konieczne jest pojawienie się zmiany w świecie zewnętrznym. Oznacza to, że lekarz może ponieść odpowiedzialność karną, gdy poprzez swoje nieostrożne działanie czy też zaniechanie wywoła skutek, tj. faktyczną zmianę w świecie zewnętrznym w postaci naruszenia życia lub zdrowia pacjenta. Skutki, które może wywołać zostały stypizowane w kodeksie karnym, m. in. w art. 155 k. k., 156 k. k.

Za znamię skutku uznaje się także samo narażenie na niebezpieczeństwo utraty życia lub zdrowia. Stwierdzenie wystąpienia skutku dokonuje biegły, który określa rodzaj oraz ciężar naruszeń ciała pacjenta. Biegły dokonuje tej analizy na podstawie dostarczonej mu dokumentacji medycznej. Ma on również możliwość ponownego przeprowadzenia niektórych badań celem uzyskania większej ilości informacji.

Należy podkreślić, że jednym z warunków odpowiedzialności karnej lekarza jest istnienie związku przyczynowego pomiędzy czynem a skutkiem jego popełnienia. Trzeba zauważyć, że dopóki nie zostanie ustalony związek przyczynowy między działaniami podjętymi przez lekarza, a znamionami danego przestępstwa skutkowego, nie będzie możliwe przypisanie mu winy, a zatem nie będzie można pociągnąć do odpowiedzialności karnej lekarza, gdyż według art. 1 § 3 k. k „Nie popełnia przestępstwa sprawca czynu zabronionego, jeżeli nie można mu przypisać winy w czasie czynu”.

Związek przyczynowy można ustalić za pomocą tzw. testu warunku sine qua non (warunek „bez tego”). Polega on na ustaleniu, czy fakt B (szkoda- uszczerbek na zdrowiu) pojawiłby się, gdyby nie było faktu A (danego zachowania lekarza). Jeżeli stwierdzi się, że fakt B wystąpiłby również wtedy, gdyby nie było faktu A – znaczy to, że między tymi faktami nie ma związku przyczynowego, fakt B nie jest skutkiem faktu A. Natomiast odmienną teorią jest teoria adekwatnego związku przyczynowego, zgodnie z którą skutki będące następstwem określonego działania/ zaniechania należy oceniać, biorąc pod uwagę to, czy są one zwykłymi, typowymi skutkami, czy też nie mają takiego charakteru. Tylko pomiędzy skutkami ocenianymi jako normalne, a powodującym je działaniem lub zaniechaniem występuje związek przyczynowy.

W orzecznictwie przyjmuje się, że istnienie związku przyczynowego z reguły nie może być absolutnie pewne, wystarczy więc jego ustalenie z dostateczną dozą prawdopodobieństwa. Uważa się, że w większości przypadków można mówić tylko o wysokim prawdopodobieństwie, rzadko zaś o wyłączności przyczyny.

Potwierdza to wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 maja 2014 r., (sygn. akt V CSK 353/13). „Jeżeli zachodzi prawdopodobieństwo wysokiego stopnia, że działanie lub zaniechanie ze strony personelu szpitala było przyczyną szkody, można uznać związek przyczynowy za ustalony”.

Podsumowując należy podkreślić, że przestępstwo zostaje dokonane dopiero z chwilą, gdy nastąpi zły skutek. Skutek ten występować może w różnych postaciach, np. śmierci pacjenta, doznania przez niego uszczerbku na zdrowiu, a także wywołania stanu zagrażającego jego życiu. Zaznaczyć trzeba, że lekarz nie poniesie odpowiedzialności karnej za wadliwość podjętego przez siebie leczenia, w sytuacji gdy pacjent nie odniósł w jego konsekwencji negatywnych skutków. Ponadto takiej odpowiedzialności lekarz nie poniesie, jeśli pomiędzy jego zachowaniem a negatywnym skutkiem w postaci naruszenia lub narażenia na niebezpieczeństwo zdrowia lub życia pacjenta, nie wystąpi związek przyczynowy.

Autor: Adwokat Mariusz Stelmaszczyk oraz Anita Janiszkiewicz

kontakt: kom. + 48 697 053 659 oraz tel. 22 629 00 36

Podziel się na:
  • Facebook
  • Google Bookmarks
  • Blip
  • Blogger.com
  • Flaker
  • Gadu-Gadu Live
  • Google Buzz
  • Poleć
  • StumbleUpon
  • Twitter
  • Wykop
  • Drukuj
  • LinkedIn
  • RSS
Ten wpis został opublikowany w kategorii artykuły. Dodaj zakładkę do bezpośredniego odnośnika.

Jedna odpowiedź na „Związek przyczynowy pomiędzy zachowaniem lekarza a negatywnym skutkiem dla pacjenta jako przesłanka odpowiedzialności karnej lekarza

  1. Mariusz Stelmaszczyk pisze:

    Drodzy Czytelnicy
    Zachęcam Was do komentowania tego artykułu oraz zadawania pytań, jakie Wam się nasuną po jego przeczytaniu. Na wszystkie pytania postaram się odpowiedzieć.
    Jednocześnie zapewniam, że szanuję Waszą prywatność. Adres e-mail z jakiego wyślecie pytanie lub komentarz do artykułu nie zostanie wyświetlony.

    Pozdrawiam
    Adwokat Mariusz Stelmaszczyk

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.


8 + = czternaście