Strona podmiotowa przestępstwa narażenia na niebezpieczeństwo utraty życia lub zdrowia pacjenta z art. 160 k.k.

Przedmiotem niniejszego artykułu jest wyjaśnienie czy lekarz może dopuścić się popełnienia przestępstwa z art. 160 Kodeksu karnego w sposób umyślny czy nieumyślny.

Artykuł 160 KK wskazuje wprost, iż czyn narażenia na niebezpieczeństwo, w przypadku kiedy osoba ma szczególny obowiązek opieki, tj. np. lekarz, może być popełniony umyślnie, jak również nieumyślnie.

Zgodnie z dyspozycją art. 160 KK:

  • 1. Kto naraża człowieka na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3.

  • 2. Jeżeli na sprawcy ciąży obowiązek opieki nad osobą narażoną na niebezpieczeństwo, podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5.

  • 3. Jeżeli sprawca czynu określonego w § 1 lub 2 działa nieumyślnie, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku.

  • 4. Nie podlega karze za przestępstwo określone w § 1-3 sprawca, który dobrowolnie uchylił grożące niebezpieczeństwo.

  • 5. Ściganie przestępstwa określonego w § 3 następuje na wniosek pokrzywdzonego.

Umyślność działania lekarza w narażeniu na niebezpieczeństwo pacjenta

Z umyślnością w działaniu lekarza mamy do czynienia, gdy lekarz miał świadomość i wolę narażenia konkretnego pacjenta na niebezpieczeństwo utraty życia lub ciężkiego uszczerbku na zdrowiu. W praktyce wygląda to, w ten sposób, iż lekarz albo nie chciał udzielić pomocy pacjentowi albo godził się na jej nieudzielenie. Przestępstwo narażenia na niebezpieczeństwo może być popełnione w zamiarze bezpośrednim lub ewentualnym.

Z umyślnością w postaci zamiaru bezpośredniego mamy do czynienia, gdy lekarz miał świadomość narażenia pacjenta na niebezpieczeństwo i chciał tego lub przewidywał, iż skutkiem jego działania jest narażenie pacjenta na niebezpieczeństwo i  godził się na to.

Z umyślnością w postaci zamiaru ewentualnego mamy do czynienia, gdy lekarz ma świadomość narażenia pacjenta na niebezpieczeństwo utraty życia lub ciężki uszczerbek na zdrowiu i ma wyłącznie wysoką świadomość prawdopodobieństwa takiego skutku (następstwa swojego działania).

Aby można było przypisać lekarzowi działanie umyślne muszą łącznie wystąpić dwie przesłanki:

  1. Lekarz miał świadomość, iż swoim działaniem narazi pacjenta na niebezpieczeństwo

  2. Lekarz wiedział, iż jest mu przypisany status gwaranta bezpieczeństwa, czyli ma obowiązek wykonać zadanie służbowe.

Podając na przykładzie: lekarz ginekolog jest zatrudniony w Szpitalu X na Oddziale Ginekologiczno – Położniczym. Ma wyznaczony dyżur położniczy. W Szpitalu X jest pacjentka, u której rozpoczął się skomplikowany poród. Lekarz pomimo, tego opuszcza Szpital X i jedzie do banku na umówione wcześniej spotkanie i podpisanie umowy kredytu. Zostawia rodzącą pacjentkę po opieką pielęgniarki. Podczas porodu jest wiele komplikacji, dlatego pacjentce i dziecku z trudem udaje się przeżyć.

W opisanej sytuacji lekarzowi może zostać przedstawiony zarzut popełnienia przestępstwa z art. 160 § 2 KK, ponieważ z racji posiadanych kwalifikacji mógł przewidzieć konsekwencje pozostawienia pacjentki, u której trwała akcja porodowa, jednocześnie godził się z tym niż naraża ją na niebezpieczeństwo co najmniej ciężkiego uszczerbku na zdrowiu. Owy lekarz miał świadomość również tego, iż jest lekarzem gwarantem, ponieważ miał wyznaczony dyżur, a zatem miał obowiązek pełnienia obowiązków służbowych.

Na takim stanowisku stoi również orzecznictwo. Dało temu wyraz orzeczenie Sądu Apelacyjnego w Łodzi, w sprawie o sygn. akt I ACa 1219/14: „Odpowiedzialność lekarza gwaranta na płaszczyźnie art. 160 KK nie musi polegać tylko na popełnieniu przez niego błędu diagnostycznego czy medycznego. Mogą to być różne inne podejmowane albo zaniechane przez niego czynności, narażające człowieka na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu. Skutkiem należącym do znamion strony przedmiotowej występku z art. 160 § 2 i 3 KK jest nie tylko wywołanie takiej sytuacji, w której pacjent znajduje się, nie będąc uprzednio, w położeniu grożącym mu bezpośrednim niebezpieczeństwem dla życia lub zdrowia, ale również na utrzymaniu (nie odwróceniu, nie zmniejszeniu) istniejącego już poziomu tego niebezpieczeństwa w czasie, kiedy urzeczywistnił się obowiązek działania lekarza-gwaranta. Co więcej, przestępstwo jest dokonane z chwilą narażenia na niebezpieczeństwo, chociażby osoba narażona nie doznała żadnej krzywdy”.

Nieumyślność działania lekarza w narażeniu na niebezpieczeństwo pacjenta

Z nieumyślnością w czynnościach podejmowanych przez lekarza mamy do czynienia, gdy lekarz nie miał świadomość, iż poprzez swoje działanie narażenia konkretnego pacjenta na niebezpieczeństwo utraty życia lub ciężkiego uszczerbku na zdrowiu. W takim przypadku zostanie postawiony mu zarzut nieumyślnego narażenia na niebezpieczeństwo z art. 160 § 3 KK. W przypadku nieumyślności lekarz nie miał zamiaru doprowadzić do naruszenia dobra życia lub zdrowia pacjenta, gdyż np. nie miał świadomości zagrożenia sytuacji albo skutków jakie może wywołać jego działanie.

Podając na przykładzie: Pacjentka w ciąży, tuż przed porodem zgłaszała bóle w okolicy brzucha. Lekarz wykonał konieczne badania, z których wynikło, iż należy przeprowadzić cesarskie cięcie. Lekarz zwlekał z podjęciem decyzji o cesarskim cięciu. Gdy stan pacjentki pogorszył się ostatecznie podjął decyzję o przeprowadzeniu zabiegu. Noworodek był reanimowany, jednakże nie udało się przywrócić mu funkcji życiowych i dziecko zmarło. W takim przypadku, lekarz może zostać pociągnięty oskarżony o działanie nieumyślne, gdyż nie miał świadomości skutków jakie spowoduje.

Podsumowując można powiedzieć, iż z umyślnym narażeniem na niebezpieczeństwo przez lekarza spotykamy się, gdy lekarz działał świadomie i godził się z tym, iż może narazić pacjenta na niebezpieczeństwo. Natomiast z nieumyślnym narażeniem na niebezpieczeństwo utraty życia lub ciężki uszczerbek na zdrowiu mamy do czynienia, jeśli lekarz nie miał świadomości, iż spowoduje zagrożenie.

Autor: Adwokat Mariusz Stelmaszczyk oraz Aplikant Adwokacki Edyta Szewczyk

kontakt: kom. + 48 697 053 659 oraz tel. 22 629 00 36

 

 

Podziel się na:
  • Facebook
  • Google Bookmarks
  • Blip
  • Blogger.com
  • Flaker
  • Gadu-Gadu Live
  • Google Buzz
  • Poleć
  • StumbleUpon
  • Twitter
  • Wykop
  • Drukuj
  • LinkedIn
  • RSS
Ten wpis został opublikowany w kategorii artykuły. Dodaj zakładkę do bezpośredniego odnośnika.

Jedna odpowiedź na „Strona podmiotowa przestępstwa narażenia na niebezpieczeństwo utraty życia lub zdrowia pacjenta z art. 160 k.k.

  1. Mariusz Stelmaszczyk pisze:

    Drodzy Czytelnicy
    Zachęcam Was do komentowania tego artykułu oraz zadawania pytań, jakie Wam się nasuną po jego przeczytaniu. Na wszystkie pytania postaram się odpowiedzieć.
    Jednocześnie zapewniam, że szanuję Waszą prywatność. Adres e-mail z jakiego wyślecie pytanie lub komentarz do artykułu nie zostanie wyświetlony.

    Pozdrawiam
    Adwokat Mariusz Stelmaszczyk

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.


− trzy = 1