Sprawca przestępstwa narażenia pacjenta na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia lub zdrowia z art. 160 k.k.

Przedmiotem niniejszego artykułu jest wyjaśnienie, czy każdy lekarz może być pociągnięty do odpowiedzialności karnej na podstawie art. 160 Kodeksu Karnego (dalej: KK).

Zasadnicze znaczenia dla ustalenia kwestii odpowiedzialności karnej lekarza ma określenie czy mamy do czynienia z lekarzem – gwarantem czy lekarzem –  niegwarantem. Wyjaśnienie tych pojęć znajduje się w artykułach Odpowiedzialność lekarza pełniącego obowiązki zawodowe oraz Odpowiedzialność lekarza niepełniącego obowiązków zawodowych.

Z treści artykułu 160 KK, wynika iż:

  • 1. Kto naraża człowieka na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3.

  • 2. Jeżeli na sprawcy ciąży obowiązek opieki nad osobą narażoną na niebezpieczeństwo, podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5.

  • 3. Jeżeli sprawca czynu określonego w § 1 lub 2 działa nieumyślnie, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku.

  • 4. Nie podlega karze za przestępstwo określone w § 1-3 sprawca, który dobrowolnie uchylił grożące niebezpieczeństwo.

  • 5. Ściganie przestępstwa określonego w § 3 następuje na wniosek pokrzywdzonego.

Należy wyjaśnić, iż lekarz jest podmiotem, który dobrowolnie przyjął na siebie obowiązek ratowania zdrowia i życia osoby, której życie lub zdrowie są zagrożone. Zatem jest podmiotem, na którym ciąży szczególny obowiązek opieki nad osobą narażoną na niebezpieczeństwo. W tym miejscu warto podkreślić, iż szczególny obowiązek ciąży na każdym lekarzu niezależnie od specjalizacji. Jednakże ten szczególny obowiązek spoczywa na nim, wyłącznie wtedy gdy wykonuje obowiązki służbowe, tj. np. odbywa dyżur na izbie przyjęć albo na oddziale szpitala.

Podając przykład: do lekarza pełniącego dyżur na oddziale szpitala zgłosił się pacjent z ogólnym złym samopoczuciem. Lekarz zlecił badania krwi. Po otrzymaniu wyników badań zapomniał zapoznać się z nimi. Z badań bezwzględnie wynikł obowiązek skierowania pacjenta do oddziału szpitala, gdyż wyniki badań były bardzo złe. Swoim działaniem spowodował opóźnienie w postawieniu prawidłowej diagnozy i rozpoczęciu leczenia. Tym samym lekarz dopuścił się narażenia pacjenta na niebezpieczeństwo utraty życia lub ciężki uszczerbek na zdrowiu. Z uwagi na powyższe lekarz może zostać pociągnięty do odpowiedzialności karnej z art. 160 § 2 KK, czyli narażenia na niebezpieczeństwo.

W pozostałych przypadkach lekarz ma taki sam obowiązek ratowania życia i zdrowia człowieka, jak inni ludzie na podstawie art. 162 KK, tj. udzielenia pomocy.

Paragraf 1 art. 160 KK ma zastosowania do każdego podmiotu, który naraził na utratę życia lub ciężki uszczerbek na zdrowiu człowieka. A zatem nie ma zastosowania do lekarza jako gwaranta bezpieczeństwa osoby zagrożonej. Inaczej jest w przypadku § 2 i § 3 art. 160 KK. Wskazują one podstawę do pociągnięcia do odpowiedzialności karnej sprawcy, na którym ciąży szczególny obowiązek opieki, a zatem niewątpliwie odnoszą się one do lekarza – gwaranta, który na zapewnić ochronę medyczną dla życia lub zdrowia pacjenta. Z obowiązku szczególnej troski o dobro pacjenta wynika również fakt, iż lekarz nie może odmówić udzielenia pomocy potrzebującemu pacjentowi. Na podstawie art. 26 § 2 KK na lekarzu – gwarancie ciąży dodatkowy obowiązek w postaci obowiązku udzielenia pomocy nawet z narażeniem się na osobiste niebezpieczeństwo.

Podsumowując należy podkreślić, iż w stosunku nie do każdego lekarza można zastosować art. 160 § 2 KK. Art. 160 § 2 KK może być podstawą odpowiedzialności karnej wyłącznie w stosunku do lekarza gwaranta, a zatem do lekarza, który pełni swoje obowiązki służbowe. Lekarz nie pełniący obowiązków zawodowych, tj. lekarz – niegwarant nie może zostać pociągnięty do odpowiedzialności karnej na podstawie art. 160 § 2 KK (w stosunku do niego podstawą odpowiedzialności jest art. 162 KK).

Autor: Adwokat Mariusz Stelmaszczyk i Aplikant Adwokacki Edyta Szewczyk

kontakt: kom. + 48 697 053 659 oraz tel. +48 22 629 00 36

Podziel się na:
  • Facebook
  • Google Bookmarks
  • Blip
  • Blogger.com
  • Flaker
  • Gadu-Gadu Live
  • Google Buzz
  • Poleć
  • StumbleUpon
  • Twitter
  • Wykop
  • Drukuj
  • LinkedIn
  • RSS
Ten wpis został opublikowany w kategorii artykuły. Dodaj zakładkę do bezpośredniego odnośnika.

3 odpowiedzi na „Sprawca przestępstwa narażenia pacjenta na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia lub zdrowia z art. 160 k.k.

  1. Mariusz Stelmaszczyk pisze:

    Drodzy Czytelnicy
    Zachęcam Was do komentowania tego artykułu oraz zadawania pytań, jakie Wam się nasuną po jego przeczytaniu. Na wszystkie pytania postaram się odpowiedzieć.
    Jednocześnie zapewniam, że szanuję Waszą prywatność. Adres e-mail z jakiego wyślecie pytanie lub komentarz do artykułu nie zostanie wyświetlony.

    Pozdrawiam
    Adwokat Mariusz Stelmaszczyk

  2. Ojciec pisze:

    Czy lekarz odpowiada zatem z art. 160 § 2 k.k. za podżeganie namawiając rodziców do poddaniach zdrowych dzieci obowiązkowym szczepieniom ochronnym, skoro wie, że stan zdrowia dzieci po podaniu szczepionki zazwyczaj ulega pogorszeniu, a skutkiem może być nawet ciężki uszczerbek na zdrowiu lub śmierć dziecka, o czym informują ulotki dołączane do preparatów? Czy lekarz odpowie za podżeganie informując drogą służbową o niedopełnieniu tego obowiązku przez rodziców Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego i wiedząc, że istnieje ryzyko wystąpienia ciężkiego niepożądanego odczynu poszczepiennego, a nawet śmierci? Czy Inspektor odpowiada wówczas za podżeganie śląc do rodziców wezwanie do poddania dzieci obowiązkowym szczepieniom ochronnym pod groźbą sankcji administracyjnych (art. 115 k.w.)?

    • Mariusz Stelmaszczyk pisze:

      Witam, z Pana wpisu wywnioskowałem, że jest Pan przeciwnikiem obowiązkowych szczepień ochronnych u dzieci. Ja wyznaje pogląd odmienny. Uważam, że szczepienia ochronne u dzieci służą zapewnieniu im zdrowia, stąd w mojej ocenie powinny być obowiązkowe. Jak Pan sam widzi oceniam, że lekarze, którzy nakłaniają rodziców do przeprowadzenia u ich pociech szczepień, a także kontrolują ich wykonanie nie popełniają przestępstwa.

      Oczywiście obowiązkiem lekarza jest uprzednie zbadanie dziecka celem ustalenia, czy dziecko jest zdrowe i może zostać zaszczepione. Z tego powodu każda wizyta w poradni dziecięcej przebiega dwuetapowo – najpierw lekarz bada dziecko, a dopiero po badaniu pielęgniarka przeprowadza szczepienie. Podanie dziecku szczepionki bez uprzedniego zbadania dziecka przez lekarza stanowi rażące naruszenie zasad sztuki medycznej i może stanowić nawet przestępstwo narażenia dziecka na bezpośrednie niebezpieczeństwo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu.

      Podanie szczepionki dziecku choremu, którego stan zdrowia stanowił przeciwwskazanie do szczepienia jest błędem medycznym i uzasadnia dochodzenie od placówki medycznej odszkodowania i zadośćuczynienia, jeśli podanie szczepionki spowoduje u dziecka uszczerbek na zdrowiu.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.


8 + cztery =