Związek pomiędzy przestępstwem nieudzielenia pomocy drugiemu człowiekowi z art. 162 § 1 k.k. a przestępstwem narażania na niebezpieczeństwo z art. 160 k.k.

Artykuł 162 § 1 k.k. stanowi, iż „kto człowiekowi znajdującemu się w położeniu grożącym bezpośrednim niebezpieczeństwem utraty życia albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu nie udziela pomocy, mogąc jej udzielić bez narażenia siebie lub innej osoby na niebezpieczeństwo utraty życia albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3”.

Należy zauważyć, że przestępstwo nieudzielenia pomocy zaliczamy od przestępstw powszechnych. Oznacza to, że każda osoba fizyczna, która skończyła 17 lat, która spostrzegła albo otrzymała informacje, iż inny człowiek znajduje się w bezpośrednim niebezpieczeństwie utraty życia albo poważnego uszczerbku na zdrowiu, zaniechała udzielenia pomocy człowiekowi, będzie ponosić odpowiedzialność karną.

Podkreślić należy zatem, że osoba, która przyczyniła się do wystąpienia sytuacji zagrożenia utraty życia lub uszczerbku na zdrowiu również będzie ponosić odpowiedzialność karną. Nie można bowiem doszukiwać się odrębnego przestępstwa w sytuacji, w której sprawca sprowadza niebezpieczeństwo na inną osobę, a następnie znajdując się w warunkach prawnej wymagalności udzielenia pomocy umyślnie nie pomaga takiej osobie.

Sprawca poniesie inną odpowiedzialność karną, w zależności od sposobu przyczynienia się do zaistnienia niebezpieczeństwa. Wyróżniamy bowiem:

  1. umyślne sprowadzenie niebezpieczeństwa

    oraz

  2. nieumyślne sprowadzenie niebezpieczeństwa na inną osobę.

    Umyślne sprowadzenie niebezpieczeństwa na inną osobę

Osoby, które umyślnie spowodowały bezpośrednie niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia, a następnie zaniechały udzielenia pomocy, poniosą odpowiedzialność karną z powodu umyślnego spowodowania bezpośredniego niebezpieczeństwa śmierci lub ciężkiego uszczerbku na zdrowiu. Jak wskazują bowiem komentatorzy człowiekowi pociąganemu do odpowiedzialności karnej za to, że działając umyślnie pozbawił swą ofiarę życia albo ciężko ją okaleczył, nie można równocześnie stawiać zarzutu, ze swej zagrożonej ofierze nie udzielił pomocy.

Zgodnie z tym należy przyjąć, iż osoby, które umyślnie spowodowały bezpośrednie niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia, a następnie zaniechały udzielenia pomocy, poniosą odpowiedzialność karną z art. 160 k.k. § 1 bądź § 2 których treść brzmi następująco:

  1. § 1 – kto naraża człowieka na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3.

    oraz

  2. § 2 – jeżeli na sprawcy ciąży obowiązek opieki nad osobą narażoną na niebezpieczeństwo, podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5.

Zgodnie z przepisami prawa karnego, wyróżniamy zatem dwa typy sytuacji, których zaistnienie będzie skutkować poniesieniem odpowiedzialności na podstawie powyższych przepisów.

Odpowiedzialność karna lekarza, który w sytuacjach niezwiązanych ze swoim zawodem naraża innego człowieka na bezpośrednie zagrożenie

Należy zaznaczyć, że odpowiedzialność karną na podstawie art. 160 k.k. § 1 („kto naraża człowieka na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3) poniesie każda osoba, która ukończyła 17 rok życia i która swym zachowaniem naraża na spowodowanie niebezpieczeństwa utraty życia lub uszczerbku na zdrowiu innej osoby.

Pamiętać należy, iż lekarz, w chwili niewykonywania swych obowiązków służbowych będzie również podlegać odpowiedzialności karnej na podstawie art. 160 § 1 k.k.

Wyobraźmy sobie przykład: Pewien lekarz wracając samochodem z pracy dostrzega na pasach pieszego i rozpoznaje w nim znajomego, który winny jest mu pieniądze. Znajomy już od dłuższego czasu zwleka z uregulowaniem zobowiązań finansowych i żadne prośby lekarza wystosowane do niego nie odniosły skutku. Nasz lekarz chcąc postraszyć zobowiązanego przycisnął pedał gazu w samochodzie, powodując jednocześnie zagrożenie na drodze. Motywacja lekarza nie ma tu znaczenia, w przypadku narażenia innej osoby na zagrożenie, będzie podlegać karnie.

Odpowiedzialność karna lekarza, który wykonując swój zawód świadomie naraża innego człowieka na bezpośrednie zagrożenie

W sytuacjach, gdy lekarz wykonując swój zawód naraża inną osobę na niebezpieczeństwo, będzie ponosić surowszą odpowiedzialność karną. Jak wynika bowiem z artykułu 160 § 2 przewiduje, żejeżeli na sprawcy ciąży obowiązek opieki nad osobą narażoną na niebezpieczeństwo, podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5”. 

Wyobraźmy sobie zatem sytuację: Pewien lekarz przyjmuje pacjentów w prywatnym gabinecie. Podczas wykonywanego badania okazuje się, że pacjent wymaga podania konkretnego leku, ale mimo to nie przepisuje go, świadomie narażając tym samym zdrowie o życie pacjenta, którego rzeczywiście stan się pogorszył. W takiej sytuacji lekarz również będzie podlegać odpowiedzialności karnej, ale ze względu iż narażenie na niebezpieczeństwo wynika z wykonywanej przez niego pracy, jego zachowanie podlegać będzie surowszej karze. Fakt, iż lekarz zaniechał pomocy będzie dodatkową okolicznością obciążającą, która będzie brana pod uwagę przy wymierzeniu kary.

Nieumyślne sprowadzenie przez lekarza niebezpieczeństwa na inną osobę

Sytuacja przedstawia się inaczej, w przypadku gdy lekarz nieumyślnie sprowadza niebezpieczeństwo na inną osobę. W tym wypadku będzie on ponosić odpowiedzialność zarówno za nieumyślne sprowadzenie niebezpieczeństwa (art. 160 § 3 k.k.: kto działając nieumyślnie naraża człowieka na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku. ) jak i za nieudzielenie pomocy osobie, której grozi niebezpieczeństwo (art. 162 k.k.: „kto człowiekowi znajdującemu się w położeniu grożącym bezpośrednim niebezpieczeństwem utraty życia albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu nie udziela pomocy, mogąc jej udzielić bez narażenia siebie lub innej osoby na niebezpieczeństwo utraty życia albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3”).

Wyobraźmy sobie zatem sytuację: Pewien lekarz przyjmuje pacjentów w prywatnym gabinecie. Objawy badanego przez niego pacjenta nie są jednoznaczne, przez co nie jest przekonany o tym, jaki lek powinien przepisać pacjentowi. Przepisuje pewien lek, ale po jego zażyciu stan pacjenta od razu się pogorszył. Wie już zatem, że trzeba podać inny lek, by zminimalizować skutki podania leku pierwszego, ale tego nie czyni. Zatem poprzez podanie pierwszego, niewłaściwego leku nieświadomie naraził pacjenta na pogorszenie jego stanu, a potem zaniechał udzielenia mu pomocy. W tej sytuacji lekarz będzie zatem podlegać odpowiedzialności karnej ze względu na nieumyślne spowodowanie zagrożenia życia oraz za zaniechanie udzielenia mu pomocy (art. 160 § 3 k.k. oraz art. 162 § 1 k.k.).

Jak wynika z poczynionej powyżej analizy, sytuacja karnoprawna lekarza będzie uwarunkowana konkretnie zaistniałą sytuacją. Różnić się będzie bowiem odpowiedzialność karna lekarza, który świadomie naraża drugą osobę na niebezpieczeństwo, a następnie zaniecha udzielenia jej pomocy, od tego który nieumyślnie spowoduje zagrożenie i nieudzieli mu w takiej sytuacji pomocy (art. 160 § 1 k.k. lub § 2 k.k. bądź kumulatywnie art. 160 § 3 k.k. i 162 § 1 k.k.)

Autor: Adwokat Mariusz Stelmaszczyk i Aplikant Adwokacki Paulina Petroniec

kontakt: kom. + 48 697 053 659 oraz tel. +48 22 629 00 36

Podziel się na:
  • Facebook
  • Google Bookmarks
  • Blip
  • Blogger.com
  • Flaker
  • Gadu-Gadu Live
  • Google Buzz
  • Poleć
  • StumbleUpon
  • Twitter
  • Wykop
  • Drukuj
  • LinkedIn
  • RSS
Ten wpis został opublikowany w kategorii artykuły. Dodaj zakładkę do bezpośredniego odnośnika.

Jedna odpowiedź na „Związek pomiędzy przestępstwem nieudzielenia pomocy drugiemu człowiekowi z art. 162 § 1 k.k. a przestępstwem narażania na niebezpieczeństwo z art. 160 k.k.

  1. Mariusz Stelmaszczyk pisze:

    Drodzy Czytelnicy
    Zachęcam Was do komentowania tego artykułu oraz zadawania pytań, jakie Wam się nasuną po jego przeczytaniu. Na wszystkie pytania postaram się odpowiedzieć.
    Jednocześnie zapewniam, że szanuję Waszą prywatność. Adres e-mail z jakiego wyślecie pytanie lub komentarz do artykułu nie zostanie wyświetlony.

    Pozdrawiam
    Adwokat Mariusz Stelmaszczyk

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.


siedem − 1 =