Prawo każdego człowieka do samodzielnego decydowania o poddaniu lub odmowie poddania się zabiegowi leczniczemu z art. 192 § 1 k.k.

Artykuł 192 § 1 Kodeksu karnego stanowi, iż „Kto wykonuje zabieg leczniczy bez zgody pacjenta, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2”.

Powyższa norma prawna kładzie nacisk na wyrażenie zgody przez pacjenta na wykonanie zabiegu medycznego. Co to oznacza?

Przede wszystkim, należy podkreślić, że stanowi to przejaw ochrony prawa każdego człowieka do samodzielnego decydowania o poddaniu lub odmowie poddania się zabiegowi leczniczemu, także w sytuacji, w której wyrażenie wyraźnej dezaprobaty na dokonanie owej czynności będzie oznaczało realne niebezpieczeństwo dla dóbr osobistych pacjenta, tj. zdrowie, a nawet życie.

W związku z tym, dostrzegalny staje się konflikt pomiędzy dwiema wartościami: ochroną życia (zdrowia) człowieka a ochroną wolności osoby ludzkiej. Na tle przedmiotowej regulacji, należy wskazać, że ustawodawca przyznaje w danym przypadku prymat ochronie prawa do wolności. Podkreśla to także Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 09 lipca 2009 roku o sygn. SK 48/05: „W sferze życia osobistego jednostki mieści się również prawo do decydowania o ochronie własnego życia i zdrowia”.

Wskazane prawo każdego człowieka do decydowania o poddaniu/odmowie poddania się zabiegowi leczniczemu znajduje „silne” ugruntowanie m.in. w następujących aktach normatywnych:

  1. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej – a konkretnie podwalinę do powyższej regulacji stanowi art. 47 owego aktu normatywnego, zgodnie z którym: „Każdy ma prawo do ochrony prawnej życia prywatnego, rodzinnego, czci i dobrego imienia oraz do decydowania o swoim życiu osobistym”;

  2. Powszechna Deklaracja Praw Człowieka – art. 12: „Nikt nie może być poddany arbitralnemu ingerowaniu w jego życie prywatne, rodzinne, domowe lub korespondencję ani też atakom na jego honor i dobre imię. Każdy człowiek ma prawo do ochrony prawnej przeciwko takim ingerencjom i atakom”;

  3. Międzynarodowy Pakt Praw Obywatelskich i Politycznych – art. 17 ust. 1: „Nikt nie może być narażony na samowolną lub bezprawną ingerencję w jego życie prywatne, rodzinne, dom czy korespondencję ani też na bezprawne zamachy na jego cześć i dobre imię”;

  4. Europejska Konwencja o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności – art. 8 ust. 1: „Każdy ma prawo do poszanowania swojego życia prywatnego i rodzinnego, swojego mieszkania i swojej korespondencji”.

Wskazane powyżej akty normatywne podkreślają, iż aspekt wolnościowy stanowi podstawowy fundament w demokratycznym państwie prawnym, a w związku z tym w przypadku świadomego sprzeciwu pacjenta na wykonanie zabiegu leczniczego, nie powstaje obowiązek działania, tj. podjęcia czynności po stronie lekarza.

Przykładową sytuację stanowi brak zgody na transfuzję krwi u Świadków Jehowy. Wspomniany przeze mnie związek wyznaniowy, w związku z przestrzeganiem zasad swej religii, respektuje wskazany w niej nakaz „powstrzymywania się od krwi”. Oznacza to, iż Świadkowie Jehowy nie wyrażają zgody na wykonywanie zabiegów leczniczych z wykorzystaniem transfuzji krwi. Problem ten był głośno komentowany przez środowisko medyczne oraz prawnicze. Z jednej strony, lekarz powinien respektować wolę pacjenta, z drugiej zaś, jego głównym, priorytetowym zadaniem jest ochrona życia i zdrowia pacjenta. Wątpliwości rozstrzygnął Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 27 października 2005 roku o sygn. III CK 155/05, zgodnie z którym: Zasada poszanowania autonomii pacjenta nakazuje respektowanie jego woli, niezależnie od motywów (konfesyjnych, ideologicznych, zdrowotnych itp.), toteż należy przyjąć, że brak zgody pacjenta na określony zabieg (rodzaj zabiegów) jest dla lekarza wiążący i znosi odpowiedzialność karną lub cywilną, natomiast w wypadku wykonania zabiegu – delegalizuje go”.

W związku z powyższym, należy wskazać, iż przedmiotem ochrony przestępstwa z art. 192 § 1 Kodeksu karnego jest prawo każdego człowieka do samodzielnego decydowania o poddaniu lub odmowie poddania się zabiegowi leczniczemu. Powoduje to, iż bez wymaganej zgody pacjenta, lekarz ma zakaz wykonania owego zabiegu.

Autor: Adwokat Mariusz Stelmaszczyk i Aplikant Adwokacki Edyta Gorczyńska

kontakt: kom. + 48 697 053 659 oraz tel. 22 629 00 36

Podziel się na:
  • Facebook
  • Google Bookmarks
  • Blip
  • Blogger.com
  • Flaker
  • Gadu-Gadu Live
  • Google Buzz
  • Poleć
  • StumbleUpon
  • Twitter
  • Wykop
  • Drukuj
  • LinkedIn
  • RSS
Ten wpis został opublikowany w kategorii artykuły. Dodaj zakładkę do bezpośredniego odnośnika.

Jedna odpowiedź na „Prawo każdego człowieka do samodzielnego decydowania o poddaniu lub odmowie poddania się zabiegowi leczniczemu z art. 192 § 1 k.k.

  1. Mariusz Stelmaszczyk pisze:

    Drodzy Czytelnicy
    Zachęcam Was do komentowania tego artykułu oraz zadawania pytań, jakie Wam się nasuną po jego przeczytaniu. Na wszystkie pytania postaram się odpowiedzieć.
    Jednocześnie zapewniam, że szanuję Waszą prywatność. Adres e-mail z jakiego wyślecie pytanie lub komentarz do artykułu nie zostanie wyświetlony.

    Pozdrawiam
    Adwokat Mariusz Stelmaszczyk

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.


+ sześć = 11