Jakie prawa przysługują pokrzywdzonemu przestępstwem popełnionym przez lekarza w świetle nowelizacji Kodeksu postępowania karnego?

Na wstępie należy zaznaczyć, że ustawa nowelizująca Kodeks Postępowania Karnego z dnia 27 września 2013 roku wprowadziła nowe unormowanie w odniesieniu do informowania pokrzywdzonych. Zgodnie z art. 300 § 2 k.p.k.: „przed pierwszym przesłuchaniem poucza się pokrzywdzonego o posiadaniu statusu strony postępowania przygotowawczego oraz o wynikających z tego uprawnieniach, w szczególności:

  1. do składania wniosków o dokonanie czynności śledztwa lub dochodzenia i warunkach uczestniczenia w tych czynnościach,

  2. do korzystania z pomocy pełnomocnika, w tym do złożenia wniosku o wyznaczenie pełnomocnika z urzędu w okolicznościach wskazanych w art. 78,

  3. do końcowego zapoznania się z materiałami postępowania przygotowawczego (…),

pouczenie należy wręczyć pokrzywdzonemu na piśmie; pokrzywdzony otrzymanie pouczenia potwierdza podpisem”.

Więcej o podstawowych prawach i obowiązkach pokrzywdzonego można znaleźć w artykule: Jakie prawa przysługują pokrzywdzonemu przestępstwem popełnionym przez lekarza?

Wprowadzenie do art. 300 k.p.k. nowego § 2 wynika również z potrzeby równego traktowania stron postępowania przygotowawczego: podejrzanego i pokrzywdzonego. Przedmiotowy artykuł został bowiem dodany do kodeksu postępowania karnego w celu wzmocnienia pozycji pokrzywdzonego w procesie karnym i ułatwienia mu realizowania jego uprawień strony w postępowaniu. Art. 300 § 2 k.p.k. ma również na celu wprowadzenie standardu ochrony procesowej pokrzywdzonego, który został wypracowany w ramach Unii Europejskiej. Zgodnie z art. 300 § 2 k.p.k. przed pierwszym przesłuchaniem w postępowaniu przygotowawczym pokrzywdzony powinien zostać pouczony w szczególności o tych uprawnieniach, które wiążą się z jego aktywnością jako strony postępowania przygotowawczego. W przepisie tym przewidziano również przekazanie pokrzywdzonemu informacji o uprawnieniu do dochodzenia roszczeń cywilnych w procesie karnym, jak również tych, które wiążą się z uzyskaniem statusu strony postępowania sądowego. Pouczenie to należy wręczyć pokrzywdzonemu na piśmie, celem zapoznania się z nim przed przesłuchaniem w charakterze świadka.

Uchybienie terminowi w stosunku do pokrzywdzonego również nie może wywoływać dla niego ujemnych skutków procesowych zgodnie z art. 16 § 1 k.p.k. Jak trafnie wskazał Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 25.6.2013 r. (V KZ 43/13) „ujemnym skutkiem procesowym jest brak uzyskania statusu strony np. brak pouczenia kuratora małoletnich pokrzywdzonych o możliwości złożenia oświadczenia o wzięciu przez nich udziału w sprawie jako oskarżyciele posiłkowi, bowiem uprawnienie pokrzywdzonego do uzyskania takiego statusu stanowi wyraz przysługującego mu konstytucyjnego prawa do sądu…”.

Stąd pozbawienie pokrzywdzonego prawa do udziału w postępowaniu sądowym przez brak stosownego pouczenia lub brak zawiadomienia o terminie pierwszej rozprawy, na której mógłby złożyć stosowne oświadczenie, należy traktować jako szczególne naruszenie prawa procesowego, które nie może w konsekwencji całkowicie pozbawić go możliwości udziału w postępowaniu.

Należy również zauważyć, iż 8 kwietnia 2015 roku weszła w życie ustawa z dnia 28 listopada 2014 roku O ochronie, pomocy dla pokrzywdzonego i świadka. Ustawa o ochronie, pomocy dla pokrzywdzonego i świadka stanowi kompleksową regulację poświęconą ochronie pokrzywdzonych i świadków biorących udział w postępowaniu karnym. Ustawa ta określa zasady, warunki i zakres stosowania środków ochrony i pomocy   kierowanej do pokrzywdzonego i świadka oraz osób im najbliższych w sytuacji toczącego się lub zakończonego postępowania karnego, jeśli istnieje zagrożenie dla ich życia lub zdrowia:

  1. ochrona na czas czynności procesowej,

  2. ochrona osobista,

  3. pomoc w zakresie zmiany miejsca pobytu oraz związana z nią pomoc finansowa na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych, potrzeb mieszkaniowych lub na uzyskanie świadczeń opieki zdrowotnej.

Należy zauważyć zatem, iż ustawodawca nie pozostawia poszkodowanego przestępstwem popełnionym przez lekarza bez opieki, a zastosowanie poszczególnych środków ochrony i pomocy jest możliwe odpowiednio do stopnia zagrożenia życia lub zdrowia pokrzywdzonego oraz po uzyskaniu jego zgody.

Podsumowując należy stwierdzić, iż znowelizowany Kodeks postępowania karnego wprowadzając zanalizowaną powyżej zmianę, miał na celu wzmocnienie pozycji pokrzywdzonego przestępstwem popełnionym przez lekarza w procesie karnym i ułatwienia mu realizowania jego uprawień strony w postępowaniu. Najistotniejszym jest, iż niepoinformowanie pokrzywdzonego o przysługujących mu prawach bądź obowiązkach stanowi naruszenie prawa procesowego, dlatego też nieskorzystanie z praw przysługujących pokrzywdzonemu bądź niedostosowanie się przez niego do przewidzianych prawem obowiązków, nie będzie skutkowało pogorszeniem sytuacji procesowej pokrzywdzonego.

Autor: Adwokat Mariusz Stelmaszczyk i Aplikant Adwokacki Paulina Petroniec

kontakt: kom. + 48 697 053 659 oraz tel. +48 22 629 00 36

Podziel się na:
  • Facebook
  • Google Bookmarks
  • Blip
  • Blogger.com
  • Flaker
  • Gadu-Gadu Live
  • Google Buzz
  • Poleć
  • StumbleUpon
  • Twitter
  • Wykop
  • Drukuj
  • LinkedIn
  • RSS
Ten wpis został opublikowany w kategorii artykuły. Dodaj zakładkę do bezpośredniego odnośnika.

Jedna odpowiedź na „Jakie prawa przysługują pokrzywdzonemu przestępstwem popełnionym przez lekarza w świetle nowelizacji Kodeksu postępowania karnego?

  1. Mariusz Stelmaszczyk pisze:

    Drodzy Czytelnicy
    Zachęcam Was do komentowania tego artykułu oraz zadawania pytań, jakie Wam się nasuną po jego przeczytaniu. Na wszystkie pytania postaram się odpowiedzieć.
    Jednocześnie zapewniam, że szanuję Waszą prywatność. Adres e-mail z jakiego wyślecie pytanie lub komentarz do artykułu nie zostanie wyświetlony.

    Pozdrawiam
    Adwokat Mariusz Stelmaszczyk

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.


siedem + 2 =