Okoliczności wpływające na odpowiedzialność karną lekarza w przypadku nieudzielenia pomocy pacjentowi

W artykule zatytułowanym: Czy lekarz ma prawo do odmowy udzielenia pomocy pacjentowi? dokonana została analiza dwóch typów ryzyka zawodowego:

  1. ryzyka sytuacyjnego,

oraz

  1. ryzyka wynikające z niebezpieczeństwa wynikającego z samego stanu chorobowego pacjenta,

których wystąpienie może skutkować koniecznością odmowy udzielenia świadczenia zdrowotnego oczekującemu pomocy pacjentowi.

Celem bardziej szczegółowego omówienia problemu wartym jest przyjęcie, iż oprócz dwóch powyżej wymienionych typów ryzyka zawodowego należy wyodrębnić:

  1. ryzyko przewidywane – rozumiane jako takie zagrożenie życia lub zdrowia, co do których lekarz miał, a przynajmniej powinien mieć świadomość zaistnienia, podejmując się wykonywania praktyki zawodowej o danej specjalności

oraz

  1. ryzyko wynikające z sytuacji nagłej – rozumiane jako zagrożenie życia lub zdrowia, które, nawet biorąc uwagę wiedzę i doświadczenie życiowe, lekarz nie mógł przewidzieć.

Taki typ ryzyka ma inny charakter i zasięg w przypadku lekarza pogotowia ratunkowego, inny w przypadku lekarza wojskowego, jeszcze inny w przypadku lekarza chirurga, lekarza psychiatry czy lekarza zatrudnionego na oddziale chorób zakaźnych. Lekarz, podejmując praktykę o określonej specjalizacji, w określonej formie specjalizacyjnej posiada pewne wyobrażenie o ryzyku, na jakie może być narażony. Powinien zatem przygotować pewien standard postępowania w typowych dla jego praktyki sytuacjach zagrożenia, który w optymalny sposób zminimalizuje ryzyko.

Ryzyko wystąpienia chorób zakaźnych, takich jak zapalenie wątroby typu C lub wirus HIV

Mając na uwadze powyższe należy wskazać, iż świadomość lekarza o specjalizacji chirurgicznej o tym, iż jego praca związana jest z większym niż u lekarzy innych specjalizacji narażeniem się na zakażenie wirusowym zapaleniem wątroby typu C czy wirusem HIV i nie można całkowicie wyeliminować tego ryzyka poprzez zastosowanie środków profilaktycznych, które przy tym nie zawsze są dostępne. Lekarz, podejmując pracę jako chirurg ma świadomość tego zagrożenia i jego konsekwencji. Posiada także profesjonalną wiedzę ukierunkowaną na przeciwdziałanie temu zagrożeniu.

Należy zaznaczyć jednak, iż zakażenie wirusowym zapaleniem wątroby bądź wirusem HIV będzie stanowiło nie tylko uszczerbek na zdrowiu lekarza, ale również ograniczy jego możliwości wykonywania zawodu.

Narażenie ryzykiem agresywnego zachowania pacjenta

Tak jak w przypadku lekarza chirurga, tak i w przypadku lekarza psychiatry występuje zwiększone ryzyko zawodowe. Lekarz psychiatra może być bowiem narażony na działania agresywne ze strony swojego pacjenta i dlatego powinien posiadać umiejętność stosowania technik ograniczających to ryzyko.

Ryzyko wystąpienia uszczerbku na zdrowiu bądź utraty życia lekarza

Jedną z bardziej dotkniętych ryzykiem zawodowym specjalizacji jest wykonywanie zawodu lekarza wojskowego. Trudno sobie wyobrazić, aby w trakcie działań wojennych lekarz zasłaniał się np. obawą przed postrzałem – działanie w stanie takiego zagrożenia jest zatem nie do wyeliminowywania.

Użycie takiego kryterium znajduje zastosowanie do odpowiedzialności za zachowanie się w sytuacjach nagłych, kryzysowych. Lekarz, który znalazł się w sytuacji, która wymaga od niego wiedzy specjalistycznej, znajdującej się poza umiejętnościami zdobytymi w zakresie odbytej przez niego specjalizacji nie zawsze zostanie pociągnięty do odpowiedzialności karnej. W praktyce bowiem lekarz specjalizuje się w jednej dziedzinie, a jego faktyczne umiejętności, wykraczające poza zakres tej specjalizacji, mogą okazać się niewystarczające. Lekarz chirurg, który stanąłby w nagłym wypadku przez koniecznością udzielenia pomocy osobie psychicznie chorej, mógłby znaleźć się w stanie zagrożenia ze strony pacjenta, którego źródłem jest jego stan chorobowy i nie być w stanie w żaden sposób zniwelować tego zagrożenia.

W przypadku jednak, gdy lekarz staje przed zadaniem udzielenia ogólnej pomocy medycznej bądź zgodnej z jego wyuczoną specjalizacją jest zobligowany do udzielenia pomocy oraz wyraża dorozumianą zgodę na to, że poniesie ryzyko zagrożenia własnego życia lub zdrowia podwyższone, zarówno w stosunku do przeciętnego człowieka, jak i lekarza o odmiennej specjalności. Należy również wskazać, iż obawa innego rodzaju, np. obawa lekarza przed okradzeniem, w świetle aktualnego stanu prawnego nie jest podstawą do uchylenia się od spełnienia obowiązku udzielenia pomocy.

Zgodnie z tym, w przypadku zaniechania udzielenia pomocy przez lekarza z powodu obawy o własne życie lub zdrowie należałoby dokonać odrębnej oceny, uwzględniając następujące elementy:

  1. czy lekarz posiadał lub co najmniej powinien posiadać umiejętności pozwalające mu na zniwelowanie ryzyka?

  2. czy lekarz miał możliwość posłużenia się swoimi umiejętnościami?

oraz

  1. czy zachodziło znaczne prawdopodobieństwo wystąpienia negatywnego dla życia lub zdrowia lekarza skutku?

Biorąc pod uwagę powyższe należy przyjąć, iż podstawą odpowiedzialności lekarza za nieudzielenie pomocy medycznej w związku z obawą o własne życie lub zdrowie może być każda taka sytuacja, która przynajmniej na jedno pytanie odpowiada w sposób twierdzący. Lekarz bowiem dysponując profesjonalnymi zawodowymi umiejętnościami przeciwdziałania zagrożeniu i mając możliwości ich zastosowania ma obowiązek niesienia pomocy każdemu, kto tej pomocy potrzebuje. Odwrotne zachowania lekarza będzie stanowiło podstawy poniesienia odpowiedzialności karnej.

Autor: Adwokat Mariusz Stelmaszczyk i Aplikant Adwokacki Paulina Petroniec

kontakt: kom. + 48 697 053 659 oraz tel. +48 22 629 00 36

Podziel się na:
  • Facebook
  • Google Bookmarks
  • Blip
  • Blogger.com
  • Flaker
  • Gadu-Gadu Live
  • Google Buzz
  • Poleć
  • StumbleUpon
  • Twitter
  • Wykop
  • Drukuj
  • LinkedIn
  • RSS
Ten wpis został opublikowany w kategorii artykuły. Dodaj zakładkę do bezpośredniego odnośnika.

Jedna odpowiedź na „Okoliczności wpływające na odpowiedzialność karną lekarza w przypadku nieudzielenia pomocy pacjentowi

  1. Mariusz Stelmaszczyk pisze:

    Drodzy Czytelnicy
    Zachęcam Was do komentowania tego artykułu oraz zadawania pytań, jakie Wam się nasuną po jego przeczytaniu. Na wszystkie pytania postaram się odpowiedzieć.
    Jednocześnie zapewniam, że szanuję Waszą prywatność. Adres e-mail z jakiego wyślecie pytanie lub komentarz do artykułu nie zostanie wyświetlony.

    Pozdrawiam
    Adwokat Mariusz Stelmaszczyk

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.


4 + = dziewięć