Odpowiedzialność karna lekarza za przestępstwo nieudzielenia pomocy z art. 162 § 1 k.k.

Zgodnie z art. 162 § 1 k.k.: „kto człowiekowi znajdującemu się w położeniu grożącym bezpośrednim niebezpieczeństwem utraty życia albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu nie udziela pomocy, mogąc jej udzielić bez narażenia siebie lub innej osoby na niebezpieczeństwo utraty życia albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3”.

Omawiany przepis został skodyfikowany i zawarty przez ustawodawcę w rozdziale XIX kodeksu karnego traktującym o przestępstwach przeciwko życiu i zdrowiu. Artykuł 162 § 1 k.k. ma na celu zatem karać zachowania, które prowadzą do zaniechania udzielenia pomocy człowiekowi znajdującemu się w sytuacji bezpośredniego niebezpieczeństwa. Przyczyną zawarcia tego problemu w przepisach prawa karnego, było stworzenie takiego przepisu, który chroni życie i zdrowie obywateli w przypadku wystąpienia nagłego zagrożenia, czyli w sytuacjach w których państwo nie jest w stanie zareagować przy pomocy powołanych specjalnie do tego celu organów, np. Policji, Straży Pożarnej czy Pogotowia Ratunkowego. Norma wyrażona w przepisie art. 162 § 1 k.k. ma stymulować zatem do pomocy przeciętnego członka społeczeństwa wtedy, kiedy instytucje lub osoby powołane przez państwo do pomocy w sytuacji zagrożenia życia lub zdrowia nie mogą zrealizować swojej funkcji.

Pamiętać jednak należy, iż przepis skierowany jest również do osób, które zawodowo zajmują się ochroną zdrowia lub życia ludzkiego. W sytuacji bowiem, w której lekarz nie pełni swoich obowiązków zawodowych, np. w godzinach wolnych od pracy, nie pełni on roli gwaranta bezpieczeństwa. Oznacza to, iż w tym czasie nie spoczywa na nim szczególny obowiązek udzielenia pomocy osobie, której grozi bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia lub ciężkiego uszczerbku zdrowia. W sytuacji jednak, gdy lekarz znajdując się prywatnie w restauracji staje się świadkiem zawału innej osoby, ma on obowiązek udzielenia pomocy na analogicznych zasadach jak ludzie, którzy nie wykonują zawodu lekarza. Więcej informacji na temat odpowiedzialności karnej, której podlega lekarz w sytuacjach niezwiązanych z wykonywanym przez niego zawodem, można przeczytać w artykule: Odpowiedzialność lekarza niebędącego gwarantem bezpieczeństwa osoby zagrożonej.

Trzeba również zwrócić uwagę, iż zważając na treść omawianego artykułu oraz komentarze odnoszące się do jego ratio legis należy przyjąć, iż przedmiotem ochrony objętym tym artykułem są nie tylko:

  1. wartości jakimi są ludzkie życie i zdrowie,

    ale także i

  2. idea solidaryzmu ogólnoludzkiego.

    Przestępstwo nieudzielenia pomocy pozostaje bowiem w ścisłym związku z solidaryzmem społecznym, który stoi na straży powszechnego, ogólnoludzkiego obowiązku udzielenia pomocy człowiekowi, który znalazł się w bezpośrednim zagrożeniu.

Za podniesionym wyżej poglądem przemawia ujęcie opisanego czynu zabronionego jako postać przestępstwa formalnego, przy którym ewentualny skutek, czyli faktyczne naruszenie bądź konkretne i bezpośrednie zagrożenie dobra jakim jest życie lub zdrowie człowieka, w kontekście poniesienia odpowiedzialności na podstawie omawianego artykułu jest nieistotny. Podstawą bowiem odpowiedzialności karnej jest samo podjęcie nagannej ze społecznego punktu widzenia decyzji woli przez sprawcę, który nie udziela pomocy, łamiąc reguły życia społecznego.

Ponadto pamiętać należy, że ustawodawca postawił wymóg udzielenia pomocy, nie zaś uchylenia niebezpieczeństwa dla życia i zdrowia. Zaistnienie obowiązku działania powstanie zatem nawet wtedy, gdy obiektywnie nie jest możliwe uchylenie czy choćby zniwelowanie niebezpieczeństwa. Udzieleniem pomocy w takim wypadku może okazać się chociażby wsparcie psychiczne, a udzielenie pomocy w takiej formie, wypełni wymogi zawarte w artykule sankcjonującym nieudzielenie pomocy, poprzez przejaw solidarności społecznej z ofiarą.

Te same aspekty odnoszą się do udzielenia pomocy przez lekarza. W sytuacji bowiem, gdy lekarz nie będący gwarantem, z uwagi na posiadanie dostatecznej wiedzy i doświadczenia zawodowego, nie pomaga osobie, której bezpośrednio zagraża niebezpieczeństwo utraty życia lub ciężki uszczerbek na zdrowiu, poniesie on odpowiedzialność karną z art. 162 § 1 k.k.

Autor: Adwokat Mariusz Stelmaszczyk i Aplikant adwokacki Paulina Petroniec

kontakt: kom. + 48 697 053 659 oraz tel. +48 22 629 00 36

Podziel się na:
  • Facebook
  • Google Bookmarks
  • Blip
  • Blogger.com
  • Flaker
  • Gadu-Gadu Live
  • Google Buzz
  • Poleć
  • StumbleUpon
  • Twitter
  • Wykop
  • Drukuj
  • LinkedIn
  • RSS
Ten wpis został opublikowany w kategorii artykuły. Dodaj zakładkę do bezpośredniego odnośnika.

Jedna odpowiedź na „Odpowiedzialność karna lekarza za przestępstwo nieudzielenia pomocy z art. 162 § 1 k.k.

  1. Mariusz Stelmaszczyk pisze:

    Drodzy Czytelnicy
    Zachęcam Was do komentowania tego artykułu oraz zadawania pytań, jakie Wam się nasuną po jego przeczytaniu. Na wszystkie pytania postaram się odpowiedzieć.
    Jednocześnie zapewniam, że szanuję Waszą prywatność. Adres e-mail z jakiego wyślecie pytanie lub komentarz do artykułu nie zostanie wyświetlony.

    Pozdrawiam
    Adwokat Mariusz Stelmaszczyk

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.


7 − = cztery