Kto może zawiadomić o popełnieniu przez lekarza przestępstwa nieumyślnego narażenia na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia lub ciężkiego uszczerbku na zdrowiu z art. 160 § 3 k.k.?

W jednym z poprzednich artykułów, tj. Jak zawiadomić o popełnieniu przez lekarza przestępstwa nieumyślnego narażenia na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia lub ciężkiego uszczerbku na zdrowiu z art. 160 § 3 k.k.? został opisany sposób złożenia wniosku o ściganie lekarza, który nieumyślnie naraził pacjenta na utratę życia lub ciężkiego uszczerbkuA na zdrowiu. W niniejszym artykule zostanie wskazane kto może złożyć wniosek o ściganie.

Zgodnie z dyspozycją art. 160 Kodeksu Karnego (dalej: KK):

§ 1. Kto naraża człowieka na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3.

§ 2. Jeżeli na sprawcy ciąży obowiązek opieki nad osobą narażoną na niebezpieczeństwo, podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5.

§ 3. Jeżeli sprawca czynu określonego w § 1 lub 2 działa nieumyślnie,

podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku.

§ 4. Nie podlega karze za przestępstwo określone w § 1-3 sprawca, który dobrowolnie uchylił grożące niebezpieczeństwo.

§ 5. Ściganie przestępstwa określonego w § 3 następuje na wniosek pokrzywdzonego.

Jak wynika z przytoczonego wyżej artykułu w przypadku przestępstwa nieumyślnego bezpośredniego narażenia na niebezpieczeństwo utraty życia lub ciężkiego uszczerbku na zdrowiu pacjenta przez lekarza – lekarz jest ścigany na wniosek pokrzywdzonego.

W związku z powyższym należy wskazać, iż ściganie winnego lekarza, który dział w sposób nieumyślny może nastąpić tylko i wyłącznie wtedy, gdy pokrzywdzony złoży odpowiedni wniosek o ściganie. Jednakże należy zastanowić się, co w przypadku kiedy pokrzywdzonym jest np. osoba małoletnia albo nieporadna.

Poniżej zostaną wskazane wszystkie podmioty, które mogą złożyć wniosek o ściganie lekarza, który nieumyślnie naraził pacjenta na utratę życia lub ciężki uszczerbek na zdrowiu.

  1. Pokrzywdzony pacjent

Zgodnie z art. 49 § 1 Kodeksu Postępowania Karnego (dalej: KPK) pokrzywdzonym jest osoba fizyczna lub prawna, której dobro prawne zostało bezpośrednio naruszone lub zagrożone przez przestępstwo.

Odnosząc tę regulację do omawianej sytuacji należy wskazać, iż pokrzywdzonym jest pacjent, którego dobro w postaci zdrowia lub życia zostało bezpośrednio zagrożone przez przestępstwo, którego dopuścił się lekarz w postaci narażenia pacjenta na utratę życia lub zdrowia. Dlatego też to właśnie pokrzywdzony pacjent może zdecydować czy nieumyślne działający lekarz narażające jego życie lub zdrowie na niebezpieczeństwo zostanie pociągnięty do odpowiedzialności karnej.

Jest to uprawnienie pacjenta o charakterze samodzielnym i osobistym. Oznacza to, iż nie może go przenieść na inną osobę.

W tym miejscu należy się zastanowić, co w przypadku pacjenta upośledzonego umysłowo, który nie został jednak ubezwłasnowolniony, choćby częściowo. Polska judykatura jednoznacznie przyznaje im uprawnienie do złożenia wniosku, jeżeli pacjent podejmując decyzję rozumnie oraz ze świadomością konsekwencji jakie za sobą pociąga. (por. III KR 192/72).

  1. Przedstawiciel ustawowy pacjenta; osoba, pod której stałą pieczą pacjent pozostaje; kurator; opiekun

Przedstawicielowi ustawowemu oraz osobie sprawującej stałą pieczę, z uwagi na fakt, iż małoletni pokrzywdzony pacjent nie może samodzielnie złożyć wniosku o ściganie, dysponują takim uprawnieniem. Znajduje to potwierdzenie w art. 51 § 2 KPK: „Jeżeli pokrzywdzonym jest małoletni albo ubezwłasnowolniony całkowicie lub częściowo, prawa jego wykonuje przedstawiciel ustawowy albo osoba, pod której stałą pieczą pokrzywdzony pozostaje”.

Przedstawicielem ustawowym dziecka są najczęściej jego rodzice, co wynika wprost z art. 98 § 1 Kodeksu Rodzinnego i Opiekuńczego (dalej: KRO), tj. Rodzice są przedstawicielami ustawowymi dziecka pozostającego pod ich władzą rodzicielską. Jeżeli dziecko pozostaje pod władzą rodzicielską obojga rodziców, każde z nich może działać samodzielnie jako przedstawiciel ustawowy dziecka.

Podając na przykładzie: Lekarz dyżurny nie przyjął na oddział chorego 7 – letniego dziecka twierdząc, iż hospitalizacja nie jest wymagana. Dzień później dziecko w ciężkim stanie trafiło do szpitala. W takiej sytuacji rodzice małoletniego pokrzywdzonego pacjenta mogą wnieść wniosek o ściganie lekarza.

W przypadku kiedy pokrzywdzonym pacjentem jest osoba ubezwłasnowolniona częściowo, wniosek o ściganie może złożyć kurator, ponieważ zgodnie z art. 16 § 2 Kodeksu Cywilnego (dalej: KC) dla osoby ubezwłasnowolnionej częściowo ustanawia się, kuratora.

Inaczej jest w sytuacji, kiedy pokrzywdzonym pacjentem jest osoba ubezwłasnowolniona całkowicie. W takim przypadku wniosek o ściganie może złożyć opiekun, gdyż zgodnie z art. 13 § 2 KC dla ubezwłasnowolnionego całkowicie ustanawia się opiekę, chyba że pozostaje on jeszcze pod władza rodzicielską.

  1. Osoba, pod której pieczą pozostaje nieporadny pacjent lub jego pełnomocnik

Uprawnienie dla osób sprawujących pieczę nad osobą nieporadna wynika z art. 51 § 3 KPK, tj. „Jeżeli pokrzywdzonym jest osoba nieporadna, w szczególności ze względu na wiek lub stan zdrowia, jego prawa może wykonywać osoba, pod której pieczą pokrzywdzony pozostaje”.

Jak wynika z przytoczonej podstawy prawnej przez osobę nieporadną rozumie się osobę, która z uwagi na swój wiek lub stan zdrowia ma pewne ograniczenia.

Podając na przykładzie: do szpitala zgłosił się 87 – letni Ambroży B. z bólem w dolnej części brzucha. Lekarz nie zlecił potrzebnych badań, a pacjentowi przypisał leki przeciwbólowe i odesłał do domu. Po kilku dniach, okazało się, iż Ambroży B. cierpiał na ostre zapalenie pęcherzyka żółciowego, który w wyniku zaniechania lekarza „rozlał się”. Z uwagi na to, potrzebna była natychmiastowa operacja. Wniosek o ściganie lekarza, który naraził Ambrożego B. na niebezpieczeństwo utraty życia lub ciężki uszczerbek na zdrowiu może złożyć osoba sprawująca pieczę nad nieporadnym Ambrożym B., np. jego pełnoletni syn – Adam B.

W tym miejscu należy zwrócić uwagę również na art. 89 KPK oraz powiązany z nim art. 91 1 Kodeksu Postępowania Cywilnego (dalej KPC), które regulują, kwestie pełnomocnika opiekuna pokrzywdzonego pacjenta w postępowaniu karnym. Zgodnie z art. 89 KPK „W kwestiach dotyczących pełnomocnika, a nie unormowanych przez przepisy niniejszego kodeksu, stosuje się odpowiednio przepisy obowiązujące w postępowaniu cywilnym”. Natomiast zgodnie z art. 91 1 KPC: Pełnomocnictwo procesowe obejmuje z samego prawa umocowanie do: wszystkich łączących się ze sprawą czynności procesowych, nie wyłączając powództwa wzajemnego, skargi o wznowienie postępowania i postępowania wywołanego ich wniesieniem, jako też wniesieniem interwencji głównej przeciwko mocodawcy”.

Z uwagi na taką regulację pełnomocnik osoby sprawującej pieczę nad nieporadnym również może złożyć wniosek o ściganie.

  1. Osoba najbliższa pacjenta, osoba pozostająca na utrzymaniu pacjenta, prokurator – TYLKO W PRZYPADKU ŚMIERCI PACJENTA

Uprawnienie w/w osób wynika wprost z art. 52 § 1 KPK, który stanowi, iż W razie śmierci pokrzywdzonego prawa, które by mu przysługiwały, mogą wykonywać osoby najbliższe lub osoby pozostające na jego utrzymaniu, a w wypadku ich braku lub nieujawnienia – prokurator, działając z urzędu”. Innymi słowy, zmarły pacjent posiadał scharakteryzowane w punkcie 1 uprawnienia do złożenia wniosku o ściganie, które to uprawnienia po jego śmierci może wykonać osoba najbliższa rozumiana jako „małżonek, wstępny, zstępny, rodzeństwo, powinowaty w tej samej linii lub stopniu, osoba pozostająca w stosunku przysposobienia oraz jej małżonek, a także osoba pozostająca we wspólnym pożyciu” (art. 115 § 11 Kodeksu Karnego) lub osoba pozostająca na jego utrzymaniu. Jeżeli takich osób nie ujawniono albo ich brak, z wnioskiem o ściganie może wystąpić – działając z urzędu – prokurator.

W takim przypadku lekarz, który dopuścił się narażenia pacjenta na utratę życia lub ciężki uszczerbek na zdrowiu, ponosi odpowiedzialność karną na podstawie art. 160 KK (narażenie pacjenta na utratę życia lub ciężki uszczerbek na zdrowiu) w związku z art. 155 KK (nieumyślne spowodowanie śmierci).

Podsumowując powyższe informacje, należy wskazać, iż uprawnienie do złożenia wniosku o ściganie posiada pokrzywdzony pacjent przez nieumyślne narażenie go na utratę życia lub zdrowia przez lekarza. Natomiast w określonych przez prawo sytuacjach, uprawnienie takie przysługuje również przedstawicielowi ustawowemu, osobie która sprawuje stałą piecze nad osobą, sądowi opiekuńczemu, opiekunowi osoby nieporadnej, osobie najbliższej, opiekunowi i kuratorowi, osobie pozostającej na utrzymaniu pokrzywdzonego oraz prokuratorowi.

Autor: Adwokat Mariusz Stelmaszczyk oraz Aplikant Adwokacki Edyta Szewczyk

kontakt: kom. + 48 697 053 659 oraz tel. 22 629 00 36

Podziel się na:
  • Facebook
  • Google Bookmarks
  • Blip
  • Blogger.com
  • Flaker
  • Gadu-Gadu Live
  • Google Buzz
  • Poleć
  • StumbleUpon
  • Twitter
  • Wykop
  • Drukuj
  • LinkedIn
  • RSS
Ten wpis został opublikowany w kategorii artykuły. Dodaj zakładkę do bezpośredniego odnośnika.

Jedna odpowiedź na „Kto może zawiadomić o popełnieniu przez lekarza przestępstwa nieumyślnego narażenia na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia lub ciężkiego uszczerbku na zdrowiu z art. 160 § 3 k.k.?

  1. Mariusz Stelmaszczyk pisze:

    Drodzy Czytelnicy
    Zachęcam Was do komentowania tego artykułu oraz zadawania pytań, jakie Wam się nasuną po jego przeczytaniu. Na wszystkie pytania postaram się odpowiedzieć.
    Jednocześnie zapewniam, że szanuję Waszą prywatność. Adres e-mail z jakiego wyślecie pytanie lub komentarz do artykułu nie zostanie wyświetlony.

    Pozdrawiam
    Adwokat Mariusz Stelmaszczyk

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.


× pięć = 45