Kiedy lekarz może zostać pociągnięty do odpowiedzialności karnej za przestępstwo nieumyślnego spowodowania śmierci pacjenta z art. 155 k.k.?

Na wstępie przypomnę, iż zgodnie z art. 155 k.k. „Kto nieumyślnie powoduje śmierć człowieka, podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5„.

Nieumyślność

Powyższy przepis określa typ przestępstwa nieumyślnego, a zatem sprawca nie ma zamiaru, nie chce, a nawet nie godzi się na spowodowanie śmierci człowieka, chociaż przewiduje taką możliwość lub może ją przewidzieć. Śmierć człowieka jest zatem niezamierzonym następstwem działania sprawcy. Natomiast samo zachowanie sprawcy nie musi być nieumyślne, może on również zmierzać swoim zachowaniem zmierzać do osiągnięcia innego skutku niż śmierć, np. naruszenie nietykalności cielesnej, spowodowanie uszkodzeń ciała.

Naruszenie reguł ostrożności

Sprawca przestępstwa z art. 155 k.k. chociaż nie ma zamiaru, to jednak powoduje śmierć człowieka na skutek niezachowania reguł ostrożności, które są wymagane w danych okolicznościachnp. pielęgniarka przez pomyłkę podała pacjentowi zbyt dużą dawkę leku, w konsekwencji czego, pacjent zmarł.

Odpowiedzialność karna za nieumyślne spowodowanie śmierci jest ograniczona do zwyczajnych lub możliwych do przewidzenia następstw naruszenia reguł ostrożności.

Powyższe zostało potwierdzone przez Sąd Apelacyjny w Łodzi, który w wyroku z dnia 28 lutego 2001 r., w sprawie o sygn. akt II Aka 276/00, wskazał, że „do przyjęcia odpowiedzialności z art. 155 KK dochodzi jedynie wtedy, gdy śmierć człowieka jest niezamierzonym następstwem działania sprawcy, w rozumieniu art. 9 § 2 KK, polegającym na niezachowaniu przeciętnego obowiązku ostrożności w sytuacji, w której na podstawie normalnej zdolności przewidywania i ogólnego obowiązku dbałości o życie ludzkie lub przewidywania skutków własnych działań można wymagać od człowieka, aby nie dopuścił do nastąpienia przestępnego skutku„.

Konsekwencją wprowadzenia elementu ostrożności, jest to, że o nieumyślności można mówić wtedy, gdy – po eliminacji zamiaru popełnienia czynu zabronionego jako warunku wstępnego – zostanie ustalona niezgodność zachowania się sprawcy z regułami ostrożnego postępowania w danej dziedzinie.

Nieumyślność i naruszenie reguł ostrożności a działanie lekarza

Dla zakwalifikowania czynu lekarza jako przestępstwa nieumyślnego spowodowania śmierci konieczne jest ustalenie, że lekarz miał świadomość tego, że pełni wobec pacjenta funkcję gwaranta, że jego działanie lub zaniechanie było wynikiem niezachowania ostrożności oraz obowiązujących norm postępowania medycznego wypracowanych przez naukę wymaganej w postępowaniu lekarskim w danej sytuacji i że lekarz przewidywał lub przynajmniej mógł przewidzieć, iż w wyniku zaniechania udzielenia przez niego określonego świadczenia zdrowotnego mogą nastąpić skutki zdrowotne w postaci śmierci pacjentki.

W tym miejscu warto przytoczyć wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10 grudnia 2002 r., sygn. akt V KK 33/02, w którym sformułował następującą tezę: „Lekarz może odpowiadać karnie za przestępstwo przeciwko życiu lub zdrowiu pacjenta w związku z zabiegiem leczniczym (rozumianym w szerokim znaczeniu tego pojęcia, tzn. obejmującym diagnozę, terapię i profilaktykę chorób) tylko w razie zawinionego błędu sztuki lekarskiej. Ustalenie błędu w sztuce lekarskiej zależy od odpowiedzi na pytanie, czy postępowanie lekarza w konkretnej sytuacji i z uwzględnieniem całokształtu okoliczności istniejących w chwili zabiegu, a zwłaszcza tych danych, którymi wówczas dysponował albo mógł dysponować, zgodne było z wymaganiami aktualnej wiedzy i nauki medycznej oraz powszechnie przyjętej praktyki lekarskiej„.

Podsumowując należy stwierdzić, że lekarz podlega odpowiedzialności karnej, jeżeli poprzez swoje działanie albo zaniechanie spowoduje zewnętrzne zmiany w postaci naruszenia dobra prawnego np. śmierci pacjenta. Jednakże, aby przypisać lekarzowi odpowiedzialność karną za przestępstwo nieumyślnego spowodowania śmierci pacjenta nie wystarczy samo stwierdzenie, że zachował się on nieostrożnie, co wywołało negatywny skutek w postaci śmierci osoby, ale przede wszystkim konieczne jest ustalenie, że był on świadomy tego, że swoim nieostrożnym zachowaniem może zrealizować znamiona czynu zabronionego, bądź też jakkolwiek możliwości tej nie przewidywał, to mógł ją przewidzieć.

Autor: Adwokat Mariusz Stelmaszczyk i Aplikant Adwokacki Małgorzata Nowosielska

kontakt: kom. + 48 697 053 659 oraz tel. 22 629 00 36

Podziel się na:
  • Facebook
  • Google Bookmarks
  • Blip
  • Blogger.com
  • Flaker
  • Gadu-Gadu Live
  • Google Buzz
  • Poleć
  • StumbleUpon
  • Twitter
  • Wykop
  • Drukuj
  • LinkedIn
  • RSS
Ten wpis został opublikowany w kategorii artykuły. Dodaj zakładkę do bezpośredniego odnośnika.

Jedna odpowiedź na „Kiedy lekarz może zostać pociągnięty do odpowiedzialności karnej za przestępstwo nieumyślnego spowodowania śmierci pacjenta z art. 155 k.k.?

  1. Mariusz Stelmaszczyk pisze:

    Drodzy Czytelnicy
    Zachęcam Was do komentowania tego artykułu oraz zadawania pytań, jakie Wam się nasuną po jego przeczytaniu. Na wszystkie pytania postaram się odpowiedzieć.
    Jednocześnie zapewniam, że szanuję Waszą prywatność. Adres e-mail z jakiego wyślecie pytanie lub komentarz do artykułu nie zostanie wyświetlony.

    Pozdrawiam
    Adwokat Mariusz Stelmaszczyk

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.


8 + jeden =