Przestępstwo nieumyślnego spowodowania śmierci pacjenta z art. 155 k.k.

Zgodnie z art. 155 kodeksu karnego „Kto nieumyślnie powoduje śmierć człowieka, podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5„.

Czynność sprawcza

Wskazane w powyższym artykule znamię „powoduje śmierć” zostało określone przez ustawodawcę w sposób ogólny. Można je rozumieć jako wszelkie działanie, bądź zaniechanie prowadzące do konkretnego skutku, w postaci śmierci. Aby ustalić, że sprawca spowodował śmierć, trzeba w pierwszej kolejności stwierdzić istnienie związku przyczynowego między jego zachowaniem a tak określonym skutkiem.

Trafna jest teza wyroku Sądu Okręgowego w Tarnowie z dnia 12 grudnia 2002 r., sygn.. akt II Ka 546/02, że „(…) związek przyczynowy pomiędzy zachowaniem lekarza a śmiercią pacjentki zachodzi także wówczas, gdy prawidłowe postąpienie lekarza dawało realną szansę na uratowanie pacjentki„.

Sam związek przyczynowy nie wystarcza, trzeba wykazać, że sprawca zachował się nieostrożnie oraz że swoim nieostrożnym zachowaniem zwiększył ponad dopuszczalną miarę ryzyko śmierci innej osoby.

W literaturze prezentowany jest pogląd, że przy formułowaniu reguły ostrożności istotne są trzy elementy:

a) sprawca musi mieć odpowiednie kwalifikacje do przeprowadzenia określonej czynności, pozostającej w związku z narażanym w ten sposób na potencjalne niebezpieczeństwo dobrem;

b) czynność ta ma być przeprowadzona przy użyciu odpowiedniego dla niej narzędzia;

c) czynność ma być przeprowadzona w odpowiedni sposób, tzn. tak, by nie zwiększać ryzyka dla chronionego dobra ponad miarę dopuszczalną ze względu na społecznie istotny sens podejmowanej aktywności [A. Zoll, Ogólne zasady odpowiedzialności karnej w projekcie kodeksu karnego].

Należy pamiętać, że nie są ustalane w oderwaniu od określonej sytuacji faktycznej, ale muszą być dostosowane do aktualnie występujących warunków.

Zgodnie z Wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 10 grudnia 2002 r., sygn.. akt V KK 33/02: „lekarz może odpowiadać karnie za przestępstwo przeciwko życiu lub zdrowiu pacjenta w związku z zabiegiem leczniczym (rozumianym w szerokim znaczeniu tego pojęcia, tzn. obejmującym diagnozę, terapię i profilaktykę chorób) tylko w razie zawinionego błędu sztuki lekarskiej. Ustalenie błędu w sztuce lekarskiej zależy od odpowiedzi na pytanie, czy postępowanie lekarza w konkretnej sytuacji i z uwzględnieniem całokształtu okoliczności istniejących w chwili zabiegu, a zwłaszcza tych danych, którymi wówczas dysponował albo mógł dysponować, zgodne było z wymaganiami aktualnej wiedzy i nauki medycznej oraz powszechnie przyjętej praktyki lekarskiej”.

Przedmiot czynności sprawczej

Przedmiotem ochrony czynu zabronionego wskazanego w omawianym artykule stanowi życie człowieka od momentu narodzin do śmierci. Jak wskazał Sąd Najwyższy, pełna prawnokarna ochrona zdrowia i życia przysługuje dziecku nienarodzonemu od:

  • rozpoczęcia porodu,

  • w wypadku operacyjnego zabiegu cięcia cesarskiego kończącego ciążę na żądanie kobiety ciężarnej – od podjęcia pierwszej czynności medycznej bezpośrednio zmierzającej do przeprowadzenia takiego zabiegu,

  • w wypadku zaś konieczności medycznej przeprowadzenia zabiegu cięcia cesarskiego lub innego alternatywnego zakończenia ciąży – od zaistnienia medycznych przesłanek takiej konieczności (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 30 października 2008 r., I KZP 13/08).

Karalny skutek czynności sprawczej

Przestępstwo określone w art. 155 k.k. jest typowym przestępstwem materialnym, co oznacza, że aby można było mówić o odpowiedzialności karnej lekarza z powyższego artykułu musi wystąpić określony ustawie skutek, czyli śmierć człowieka.

Ustalenie momentu śmierci następuje na podstawie kryterium trwałego i nieodwracalnego ustania czynności mózgu, stanowiącego tzw. śmierć mózgową, ewentualnie nieodwracalnego ustania krążenia.

Podsumowując należy stwierdzić, że lekarz poniesie odpowiedzialność karną, jeżeli w skutego jego nieumyślnego działania lub zaniechania wystąpi skutek w postaci śmierci pacjenta.

Autor: Adwokat Mariusz Stelmaszczyk i Aplikant Adwokacki Małgorzata Nowosielska
kontakt: kom. + 48 697 053 659 oraz tel. 22 629 00 36
Podziel się na:
  • Facebook
  • Google Bookmarks
  • Blip
  • Blogger.com
  • Flaker
  • Gadu-Gadu Live
  • Google Buzz
  • Poleć
  • StumbleUpon
  • Twitter
  • Wykop
  • Drukuj
  • LinkedIn
  • RSS
Ten wpis został opublikowany w kategorii artykuły. Dodaj zakładkę do bezpośredniego odnośnika.

Jedna odpowiedź na „Przestępstwo nieumyślnego spowodowania śmierci pacjenta z art. 155 k.k.

  1. Mariusz Stelmaszczyk pisze:

    Drodzy Czytelnicy
    Zachęcam Was do komentowania tego artykułu oraz zadawania pytań, jakie Wam się nasuną po jego przeczytaniu. Na wszystkie pytania postaram się odpowiedzieć.
    Jednocześnie zapewniam, że szanuję Waszą prywatność. Adres e-mail z jakiego wyślecie pytanie lub komentarz do artykułu nie zostanie wyświetlony.

    Pozdrawiam
    Adwokat Mariusz Stelmaszczyk

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.


3 + = jedenaście