Odpowiedzialność karna lekarza w razie zawinionego błędu w sztuce lekarskiej

Na wstępie niniejszego artykułu należy podkreślić, że osoby, które wykonują zawód lekarza ponoszą odpowiedzialność na zasadach ogólnych. Wyrażenie „zasady ogólne” oznacza, że lekarz, tak jak i każda inna osoba poniesie konsekwencje swego bezprawnego zachowania, zgodnie z obowiązującymi przepisami uregulowanymi w kodeksie karnym.

W Polskim ustawodawstwie karnym nie odnajdziemy przepisu, który jest bezpośrednio skierowany do osoby wykonującej zawód lekarza. Odpowiedzialność karną lekarza regulują więc przepisy kodeksu karnego, odnoszące się do każdego, a także ustawy dotyczące prawa medycznego.

Konstytucja 

Należy zauważyć, że ochrona życia i zdrowia została przewidziana w samej Konstytucji RP, w art. 38 podkreśla się, że „Rzeczpospolita Polska zapewnia każdemu człowiekowi prawną ochronę życia” oraz  w art. 68 ust. 1, który stanowi, że „Każdy ma prawo do ochrony zdrowia”. Konstytucja jako najważniejszy akt prawny RP ma szczególne zastosowanie, gdyż żaden inny akt prawny nie może być z nią sprzeczny.

Odpowiedzialność według przepisów kodeksu karnego

Wskazać należy, że lekarz może ponieść odpowiedzialność karną za wykonanie interwencji medycznej w sposób pozbawiony staranności lub niezgodny z aktualnym stanem wiedzy medycznej, m.in. w poniżej określonych przypadkach:

  • za nieudzielenie pomocy;

  • za prowadzenie leczenia bez zgody pacjenta;

  • za ujawnienie treści objętych tajemnicą lekarską;

  • za wprowadzenie w błąd organu władzy publicznej.

Lekarz za swoje działanie/zaniechanie bardzo często odpowiada także zawodowo. W związku z tym dochodzi do sytuacji, w której jednocześnie toczą się dwa postępowania: karne oraz w przedmiocie odpowiedzialności zawodowej. W świetle art. 48 ustawy o izbach lekarskich lekarz ponosi odpowiedzialność za wykroczenie zawodowe niezależnie od odpowiedzialności karnej.

Odnosząc się do kodeksu karnego w niniejszym artykule zostaną zaprezentowane przepisy, których naruszenie skutkuje odpowiedzialnością karną, a które to mogą dotyczyć bezprawnego działania, jak i zaniechania lekarza.

Przepisy te zostały stypizowane w rozdziale XIX k.k. zatytułowanym „Przestępstwa przeciwko życiu i zdrowiu”. W tym rozdziale znajdują się m.in.  przepisy stanowiące odpowiedzialność karną z powodu:

  • Aborcji (art. 152 k.k.);

  • Nieumyślnego spowodowania śmierci (art. 155 k.k.);

  • Spowodowania ciężkiego uszczerbku na zdrowiu ( art. 156 k.k.);

  • Spowodowania średniego i lekkiego uszczerbku na zdrowiu (art. 157 k.k.);

  • Uszkodzenia ciała dziecka poczętego (art. 157a k.k.);

  • Narażenia człowieka na niebezpieczeństwo (art. 160 k.k.);

  • Nieudzielenia pomocy (art. 162 k.k.);

  • Wykonania zabiegu bez zgody pacjenta (art. 192 k.k.).

Należy wskazać na wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 września 1973 r. (I KR 116/72), w którym Sąd stwierdził: Lekarz może odpowiadać karnie za przestępstwo przeciwko życiu lub zdrowiu pacjenta w związku z zabiegiem leczniczym (rozumianym w szerokim znaczeniu tego pojęcia, tzn. obejmującym diagnozę, terapię i profilaktykę chorób) tylko w razie zawinionego błędu sztuki lekarskiej. Ustalenie błędu w praktyce lekarskiej zależy od odpowiedzi na pytanie, czy postępowanie lekarza w konkretnej sytuacji i z uwzględnieniem całokształtu okoliczności istniejących w chwili zabiegu, a zwłaszcza tych danych, którymi wówczas dysponował albo mógł dysponować, zgodne było z wymaganiami aktualnej wiedzy i nauki medycznej oraz powszechnie przyjętej praktyki lekarskiej”.

Warto zauważyć, że od lekarzy wymaga się staranności wyższej niż przeciętna z uwagi na charakter i skutki działań, które często są nieodwracalne. Wszystkie czynności podejmowane przez lekarzy powinny być wykonywane w oparciu o zdobytą wiedzę oraz sztukę lekarską.

Podsumowując należy podkreślić, że o tym czy będzie można pociągnąć lekarza do odpowiedzialności karnej decyduje wiele czynników. Na te czynniki składają się m.in. wystąpienie błędu, winy oraz związku przyczynowego pomiędzy działaniem/zaniechaniem lekarza a skutkiem, który nastąpił. Trzeba zauważyć, że lekarz nie poniesie odpowiedzialności karnej za leczenie nawet wadliwe, jeżeli pacjentowi ono nie zaszkodziło. Wynika z tego, że przestępstwo dokonane jest w przypadku wystąpienia złego skutku, np. w postaci śmierci człowieka, uszczerbku na zdrowiu, bądź wystąpienia stanu zagrażającego tym dobrom. Wyraża to zasada: Nie ma skutku, nie ma przestępstwa.

Natomiast w przypadku przestępstw nieumyślnych warunkiem koniecznym by móc pociągnąć lekarza do odpowiedzialności karnej jest naruszenie przez niego obowiązku ostrożności. Należy podkreślić, że wedle celów, jakie wyznacza sobie postępowanie karne – nikt winny nie powinien uniknąć odpowiedzialności karnej. Więcej na temat odpowiedzialności karnej lekarza za przestępstwa wymienione powyżej znajdziesz w kolejnych artykułach.

Autor: Adwokat Mariusz Stelmaszczyk oraz Anita Janiszkiewicz

kontakt: kom. + 48 697 053 659 oraz tel. 22 629 00 36

Podziel się na:
  • Facebook
  • Google Bookmarks
  • Blip
  • Blogger.com
  • Flaker
  • Gadu-Gadu Live
  • Google Buzz
  • Poleć
  • StumbleUpon
  • Twitter
  • Wykop
  • Drukuj
  • LinkedIn
  • RSS
Ten wpis został opublikowany w kategorii artykuły. Dodaj zakładkę do bezpośredniego odnośnika.

Jedna odpowiedź na „Odpowiedzialność karna lekarza w razie zawinionego błędu w sztuce lekarskiej

  1. Mariusz Stelmaszczyk pisze:

    Drodzy Czytelnicy
    Zachęcam Was do komentowania tego artykułu oraz zadawania pytań, jakie Wam się nasuną po jego przeczytaniu. Na wszystkie pytania postaram się odpowiedzieć.
    Jednocześnie zapewniam, że szanuję Waszą prywatność. Adres e-mail z jakiego wyślecie pytanie lub komentarz do artykułu nie zostanie wyświetlony.

    Pozdrawiam
    Adwokat Mariusz Stelmaszczyk

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.


siedem − 3 =