Czy szpital ponosi odpowiedzialność cywilną za osoby w nim zatrudnione?

Szpital ponosi odpowiedzialność odszkodowawczą za błędy osób, które są w nim zatrudnione. Tym samym jest zobowiązany do naprawienia szkody wyrządzonej przez lekarzy, pielęgniarki, czy też położne. Niejednokrotnie zdarza się bowiem, że nie można udowodnić, która osoba z personelu medycznego podjęła działania, doprowadzające do powstania szkody. Za słuszne należy zatem przyjąć rozwiązanie istniejące w polskim prawie, iż w takich przypadkach co do zasady odpowiada szpital.

Dla zobrazowania powstałego problemu, wyobraźmy sobie, że na oddziale szpitala pracuje kilka pielęgniarek i nie jest możliwe ustalenie, która z nich pomyliła się i podała Ci po operacji kroplówkę przeznaczoną dla innego pacjenta. W takim wypadku za skodę jaką z tego tytułu poniesiesz będzie odpowiadał szpital i nie ma znaczenia, że nie znasz nazwiska pielęgniarki, która dopuściła się niedbalstwa.

Odpowiedzialność cywilna szpitala to innymi słowy odpowiedzialność majątkowa. Jest to odpowiedzialność nieograniczona, a więc nie ma żadnej kwoty maksymalnej odszkodowania, jaką można uzyskać od szpitala. Szpital odpowiada bowiem majątkiem obecnym jak i przyszłym.

Aby szpital mógł odpowiadać cywilnie, konieczne jest wystąpienie łącznie następujących przesłanek:

1. zdarzenie, które wyrządziło szkodę – będzie to albo czyn niedozwolony albo niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązania.

Czyn niedozwolony to czyn zabroniony przez przepisy prawa, np. sytuacja, gdy lekarz odmawia udzielenia pomocy pacjentowi, choć jest do tego zobowiązany. Natomiast przykładem nienależytego wykonania zobowiązania jest przypadek zawarcia umowy pacjenta z lekarzem, który ma wykonać pacjentowi np. korektę nosa. Jeżeli lekarz nie osiągnie z własnej winy takich efektów, jakich uzyskanie określono w umowie, będzie odpowiadał za nienależyte wykonanie zobowiązania.

2. szkoda na osobie lub mieniu albo doznana krzywda, która wystąpiła na skutek działania albo zaniechania personelu szpitala,

3. związek przyczynowy pomiędzy zaistniałym zdarzeniem, a szkodą.

Szpital ponosi odpowiedzialność na zasadzie ryzyka solidarnie z bezpośrednim sprawcą szkody, który odpowiada na zasadzie winy. Oznacza to, iż w postępowaniu przed sądem pozywa się solidarnie sprawcę szkody oraz szpital, w którym jest on zatrudniony. Jeżeli szpital naprawi szkodę, może domagać się zwrotu od pracownika, którego działanie doprowadziło do powstania szkody.

Dla przykładu lekarz dopuścił się błędu podczas przeprowadzania operacji. Pacjent pozwał lekarza oraz szpital, w którym lekarz był zatrudniony. Szpital i lekarz zostali zobowiązani solidarnie do naprawienia szkody wyrządzonej pacjentowi. Następnie szpital wypłacił odszkodowanie. Tym samym może teraz żądać od lekarza zwrotu części zapłaconej pacjentowi kwoty.

Jak już zostało wspomniane wcześniej szpital odpowiada na zasadzie ryzyka. Warto zwrócić uwagę na wyjaśnienie czym jest ta zasada. Zgodnie z art. 429 k.c ,,Kto powierza wykonanie czynności drugiemu, ten jest odpowiedzialny za szkody wyrządzone przez sprawcę przy wykonywaniu powierzonej mu czynności.”

Wyjątkiem od powyższej zasady jest sytuacja, kiedy powierza się świadczenie usług medycznych lekarzowi lub pielęgniarce, prowadzącym własną praktykę zawodową. Jednakże wyjątek ten nie będzie miał zastosowania, jeżeli istniało podporządkowanie wykonawcy, a więc lekarza lub pielęgniarki wobec szpitala.

Wyjaśnienia wymaga kwestia, kiedy mamy do czynienia z podporządkowaniem personelu medycznego, co równa się odpowiedzialności szpitala za szkody wyrządzone przez personel medyczny.

Nie ma wątpliwości, że każda osoba zatrudniona na podstawie umowy o pracę spełnia warunek podporządkowania, który jest istotą stosunku pracy. Szpital będzie zawsze ponosił odpowiedzialność za osoby, które zatrudnia w ramach umowy o pracę.

Wątpliwości pojawiają się w sytuacji bardzo popularnego ostatnio zatrudniania lekarzy, pielęgniarek, czy też położnych na podstawie umowy zlecenia, zwanej potocznie kontraktem.

Rozróżnić należy dwie sytuacje:

1. szpital zawiera umowę kontraktu z lekarzem, pielęgniarką lub położną, którzy prowadzą działalność gospodarczą w formie indywidualnej praktyki zawodowej wyłącznie w szpitalu.

2. szpital zawiera umowę cywilnoprawną z lekarzem, pielęgniarką, położną, którzy nie prowadzą działalności gospodarczej.

Ad1. W takiej sytuacji odpowiedzialność za szkody związane z udzielaniem świadczeń zdrowotnych ponoszą solidarnie szpital i odpowiednio lekarz, pielęgniarka lub położna, których działanie doprowadziło do powstania szkody. Wynika to bezpośrednio z art. 33 ustawy o działalności leczniczej ,,W przypadku wykonywania działalności leczniczej przez lekarza jako indywidualnej praktyki lekarskiej wyłącznie w przedsiębiorstwie podmiotu leczniczego na podstawie umowy z tym podmiotem albo indywidualnej specjalistycznej praktyki lekarskiej wyłącznie w przedsiębiorstwie podmiotu leczniczego na podstawie umowy z tym podmiotem albo wykonywania działalności leczniczej przez pielęgniarkę jako indywidualnej praktyki pielęgniarki wyłącznie w przedsiębiorstwie podmiotu leczniczego na podstawie umowy z tym podmiotem albo indywidualnej specjalistycznej praktyki pielęgniarki wyłącznie w przedsiębiorstwie podmiotu leczniczego na podstawie umowy z tym podmiotem, odpowiedzialność za szkody będące następstwem udzielania świadczeń zdrowotnych albo niezgodnego z prawem zaniechania udzielania świadczeń zdrowotnych, ponoszą solidarnie odpowiednio lekarz i podmiot leczniczy albo pielęgniarka i podmiot leczniczy.”

Ad. 2 W takim przypadku teoretycznie to od treści umowy zależy kto ponosi odpowiedzialność za szkodę.

Tytułem przykładu, jeżeli doszłoby do wystąpienia szkody na skutek zawinionego działania lekarza, a w umowie kontraktu istnieje zapis, iż szpital nie odpowiada za wyrządzoną szkodę to będzie odpowiadał tylko lekarz. Byłoby to rozwiązanie niekorzystne dla pacjenta, gdyż zazwyczaj szpital posiada ubezpieczenie, które umożliwia wypłacenie pacjentom większych odszkodowań niż w przypadku ubezpieczeń posiadanych przez poszczególnych lekarzy.

Kwestią tą zajął się Sąd Najwyższy. W wyroku z dnia 26 stycznia 2011 r. orzekł, iż decydujące jest to, czy lekarz, pracujący w ramach tzw. kontraktu udziela świadczeń samodzielnie, czy jest kierowany i nadzorowany. Sąd Najwyższy uznał, że decydujące jest to, czy personel medyczny pracuje w ramach faktycznego podporządkowania, niezależnie od zapisów zawartych w umowie.

W umowach zlecenia, zwanych kontraktem często zawarte są sformułowania dotyczące tzw. ,,kierownictwa zlecającego.” Tym samym ordynator oddziału może wpływać na lekarzy udzielających świadczeń zdrowotnych, dając im fachowe wskazówki, zalecenia itp. Jest to pewnego rodzaju podporządkowanie, które uzasadnia solidarną odpowiedzialność szpitala oraz lekarza, pielęgniarki, czy położnej. W polskiej służbie zdrowia nie występuje bowiem co do zasady pełna niezależność personelu medycznego. Ordynator oddziału może wpływać na decyzje podejmowane przez lekarzy w stosunku do poszczególnych pacjentów. Jest to szczególnie widoczne w przypadku podjęcia przez lekarza decyzji o odmowie leczenia danego pacjenta. Wcześniej lekarz musi uzyskać zgodę ordynatora szpitala. Co ważne, dopiero po uzyskaniu zgody lekarz może odstąpić od leczenia.

Podsumowując, w polskim prawie przyjęto rozwiązanie, które ma służyć ochronie interesów poszkodowanego i ułatwić mu uzyskanie odszkodowania. Za wszelkiego rodzaju zawinione niewykonanie albo nienależyte wykonanie obowiązków odpowiada solidarnie szpital i osoba, której działanie abo zaniechanie doprowadziło do powstania szkody. Co istotne, szpital odpowiada nie tylko za osoby zatrudnione na podstawie umowy o pracę, ale i za osoby zatrudnione na podstawie umowy zlecenia, zwanej potocznie kontraktem. W tym ostatnim przypadku warunkiem jest, aby lekarz, pielęgniarka, czy też położna pracowali w warunkach faktycznego podporządkowania.

Podziel się na:
  • Facebook
  • Google Bookmarks
  • Blip
  • Blogger.com
  • Flaker
  • Gadu-Gadu Live
  • Google Buzz
  • Poleć
  • StumbleUpon
  • Twitter
  • Wykop
  • Drukuj
  • LinkedIn
  • RSS
Ten wpis został opublikowany w kategorii artykuły. Dodaj zakładkę do bezpośredniego odnośnika.

Jedna odpowiedź na „Czy szpital ponosi odpowiedzialność cywilną za osoby w nim zatrudnione?

  1. Mariusz Stelmaszczyk pisze:

    Drodzy Czytelnicy
    Zachęcam Was do komentowania tego artykułu oraz zadawania pytań, jakie Wam się nasuną po jego przeczytaniu. Na wszystkie pytania postaram się odpowiedzieć.
    Jednocześnie zapewniam, że szanuję Wasza prywatność. Adres e-mail z jakiego wyślecie pytanie lub komentarz do artykułu nie zostanie wyświetlony.

    Pozdrawiam
    Adwokat Mariusz Stelmaszczyk

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.


+ 8 = trzynaście