Czy można cofnąć wniosek o ściganie lekarza za przestępstwo wykonania zabiegu leczniczego bez zgody pacjenta z art. 192 § 1 k.k.?

W artykule zatytułowanym Jak zawiadomić o popełnieniu przez lekarza przestępstwa wykonania zabiegu leczniczego bez zgody pacjenta z art. 192 § 1 k.k.? wskazano, że pociągnięcie lekarza, który wykonał zabieg leczniczy bez zgody pacjenta do odpowiedzialności karnej następuje wyłącznie na podstawie złożonego przez pokrzywdzonego pacjenta wniosku o ściganie w/w podmiotu.

Mając na uwadze powyższe, powinniśmy zastanowić się nad odpowiedzią na następujące pytanie: czy złożony przez pokrzywdzonego pacjenta wniosek o ściganie lekarza, który wykonał zabieg leczniczy bez zgody pacjenta można wycofać?

Zgodnie z art. 12 § 3 Kodeksu postępowania karnego wniosek może być cofnięty (…)”. Jednakże, cofnięcie wniosku jest dopuszczalne po spełnieniu dwóch warunków:

  1. nie upłynął maksymalny termin do złożenia przedmiotowego wniosku;

  2. uzyskano zgodę prokuratora lub Sądu (w zależności od fazy postępowania karnego).

Artykuł 12 § 3 Kodeksu postępowania karnego wskazuje, iż wniosek o ściganie może być cofnięty „(…) do rozpoczęcia przewodu sądowego na pierwszej rozprawie głównej”.

Powyżej przytoczone uregulowanie budziło pewne wątpliwości interpretacyjne, gdyż sformułowanie „do rozpoczęcia przewodu sądowego” nie jest jednoznaczne. Rozbieżności usunęło postanowienie Sądu Najwyższego – Izby Karnej z dnia 11 sierpnia 2000 roku w sprawie o sygn. akt I KZP 19/00, na podstawie którego sformułowanie zawarte w art. 12 § 3 Kodeksu postępowania karnego, iż cofnięcie wniosku o ściganie w postępowaniu sądowym może być skuteczne tylko wtedy, gdy cofnięcie nastąpi do czasu rozpoczęcia przewodu sądowego „na pierwszej” rozprawie głównej, nie może pozostawiać wątpliwości, iż chodzi tu nie o każdą rozprawę główną, lecz właśnie o pierwszą”.

Ograniczenie czasowe możliwości cofnięcia wniosku o ściganie lekarza, który wykonał zabieg leczniczy bez zgody pacjenta ma charakter prekluzyjny i nie podlega przywróceniu. Oznacza to, iż cofnięcie wniosku po rozpoczęciu przewodu sądowego na pierwszej rozprawie nie jest dopuszczalne, np. w sytuacji, w której na pierwszej rozprawie głównej został odczytany akt oskarżenia przeciwko lekarzowi X za wykonanie zabiegu leczniczego – usunięcia nerki u pacjenta Y bez jego zgody, wspomniany pacjent Y nie ma możliwości wycofania na danym etapie postępowania wniosku o ściganie lekarza X, a jeżeli nawet taki wniosek złoży, nie wywoła on żadnego skutku procesowego.

Drugim warunkiem skuteczności cofnięcia wniosku o ściganie, jest uzyskanie zgody uprawnionych do jej wyrażenia podmiotów. Zgodnie z art. 12 § 3 Kodeksu postępowania karnego „wniosek może być cofnięty w postępowaniu przygotowawczym za zgodą prokuratora, a w postępowaniu sądowym za zgodą sądu (…)”.

Oznacza to, że do momentu wniesienia do Sądu aktu oskarżenia bądź złożenia wniosku o warunkowe umorzenie postępowania karnego zgodę na cofnięcie wniosku o ściganie lekarza, który wykonał zabieg leczniczy bez zgody pacjenta musi wyrazić prokurator. Natomiast w dalszym toku postępowania, podmiotem uprawnionym do wyrażenia niniejszej zgody jest Sąd właściwy do rozpoznania przedmiotowej sprawy.

Przedstawiciele doktryny wskazują, iż decyzja w przedmiocie zgody powinna być wyrażona w formie postanowienia. Powyższe sformułowanie potwierdza Sąd Apelacyjny we Wrocławiu w postanowieniu z dnia 4 sierpnia 2006 roku w sprawie o sygn. akt II AKZ 393/06, zgodnie z którym „podejmowana na podstawie art. 12 § 3 Kodeksu Postępowania Karnego decyzja sądu o niewyrażeniu zgody na cofnięcie wniosku o ściganie powinna zawsze przybrać formę odrębnego postanowienia, wydanego przed rozpoczęciem przewodu sądowego i kontynuowaniem postępowanie na rozprawie głównej. Taka forma decyzji sądu wykluczy dopiero jakąkolwiek wątpliwość, że mimo istnienia w aktach oświadczenia o cofnięciu wniosku o ściganie, postępowanie jest dopuszczalne i nie wygasło prawo oskarżyciela do oskarżenia”.

W sytuacji, w której prokurator w postępowaniu przygotowawczym nie wyraził zgody na cofnięcie wniosku o ściganie lekarza, który wykonał zabieg leczniczy bez zgody pacjenta nie powoduje to „(…) obowiązku ponownego rozstrzygania tej kwestii przez sąd po wpłynięciu aktu oskarżenia” – zgodnie z postanowieniem Sądu Najwyższego z dnia 01 lipca 2004 roku w sprawie o sygn. akt III KK 34/04.

W tym miejscu należy zadać pytanie: czy w sytuacji, w której prokurator w postępowaniu przygotowawczym odmówił wyrażenia zgody na cofnięcie wniosku o ściganie lekarza, który wykonał zabieg leczniczy bez zgody pacjenta Sąd, do którego skierowano zaskarżenie jest związany decyzją prokuratora?

W powyższej sytuacji, odpowiedź jest negatywna, co oznacza, iż Sąd nie jest związany brakiem zgody prokuratora na cofnięcie wniosku o ściganie, ponieważ inicjatywa cofnięcia wniosku o ściganie w obu stadiach procesu ma charakter autonomiczny.

Analizując możliwość cofnięcia wniosku o ściganie lekarza, nie sposób nie wspomnieć, iż w przypadku złożenia wniosku o ściganie w/w podmiotu przez osobę, która wykonuje prawa pacjenta małoletniego na mocy art. 51 § 2 Kodeksu postępowania karnego, z chwilą, w której małoletni uzyskał pełnoletniość, uzyskuje on również prawo do cofnięcia niniejszego wniosku.

Skuteczne cofnięcie wniosku o ściganie powoduje, że postępowanie podlega umorzeniu zgodnie z art. 17 § 1 pkt 10 Kodeksu postępowania karnego: „nie wszczyna się postępowania, a wszczęte umarza, gdy brak wymaganego zezwolenia na ściganie lub wniosku o ściganie pochodzącego od osoby uprawnionej”. Artykuł 459 § 1 Kodeksu postępowania karnego stanowi podstawę prawną do złożenia zażalenia na postanowienie o umorzeniu postępowania, gdyż „zażalenie przysługuje na postanowienia sądu zamykające drogę do wydania wyroku (…)”.

Podsumowując, należy wskazać, iż wniosek o ściganie lekarza, który wykonał zabieg leczniczy bez zgody pacjenta może zostać cofnięty. Jednakże, niniejsza instytucja została obwarowana pewnymi warunkami, m.in. terminem prekluzyjnym oraz wymaganą zgodą prokuratora lub Sądu, które zostały powyżej dokładnie przeanalizowane.

Autor: Adwokat Mariusz Stelmaszczyk i Aplikant Adwokacki Edyta Gorczyńska

kontakt: kom. + 48 697 053 659 oraz tel. 22 629 00 36

Podziel się na:
  • Facebook
  • Google Bookmarks
  • Blip
  • Blogger.com
  • Flaker
  • Gadu-Gadu Live
  • Google Buzz
  • Poleć
  • StumbleUpon
  • Twitter
  • Wykop
  • Drukuj
  • LinkedIn
  • RSS
Ten wpis został opublikowany w kategorii artykuły. Dodaj zakładkę do bezpośredniego odnośnika.

Jedna odpowiedź na „Czy można cofnąć wniosek o ściganie lekarza za przestępstwo wykonania zabiegu leczniczego bez zgody pacjenta z art. 192 § 1 k.k.?

  1. Mariusz Stelmaszczyk pisze:

    Drodzy Czytelnicy
    Zachęcam Was do komentowania tego artykułu oraz zadawania pytań, jakie Wam się nasuną po jego przeczytaniu. Na wszystkie pytania postaram się odpowiedzieć.
    Jednocześnie zapewniam, że szanuję Waszą prywatność. Adres e-mail z jakiego wyślecie pytanie lub komentarz do artykułu nie zostanie wyświetlony.

    Pozdrawiam
    Adwokat Mariusz Stelmaszczyk

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.


5 × pięć =