Czy lekarz ponosi odpowiedzialność cywilną za błąd medyczny?

Lekarz ponosi odpowiedzialność za błędy w sztuce lekarskiej wywołane swoimi działaniami, a czasem także innych osób, np. zatrudnionego personelu medycznego. Odpowiedzialność ta wynika z różnych przepisów – prawa karnego, cywilnego czy z ustawy o zawodzie lekarza. W niniejszym artykule skupię się na odpowiedzialności cywilnej, czyli odpowiedzialności majątkowej za szkodę. Ma ona głównie funkcję kompensacyjną, co oznacza, iż jej istotą jest wyrównanie uszczerbku doznanego przez pacjenta w jego dobrach chronionych prawem takich jak: zdrowiu, psychice, majątku na skutek błędu lekarza.

Odpowiedzialność ta jest nieograniczona, co oznacza, że lekarz odpowiada całym swoim majątkiem do pełnej kwoty zasądzonego odszkodowania. W przypadku doznania szkody wskutek błędu medycznego możemy wystąpić wobec lekarza z takimi samymi roszczeniami, jak wobec szpitala, a więc o jednorazowe odszkodowanie, rentę, zadośćuczynienie pieniężne oraz o świadczenia wynikające ze śmierci poszkodowanego pacjenta.

Lekarz ponosi odpowiedzialność cywilną za błędy w dwóch przypadkach:

  1. wskutek wyrządzenia czynu niedozwolonego, czyli deliktu,

  2. wskutek niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania.

W pierwszej sytuacji mówimy o odpowiedzialności deliktowej, w drugiej o kontraktowej. Podstawą odpowiedzialności deliktowej jest czyn niedozwolony, czyli każde działanie albo zdarzenie powodujące szkodę wyrządzoną innej osobie lub mieniu, które do niej należy. Skutkiem czynu niedozwolonego jest powstanie między lekarzem, który wyrządził szkodę, a poszkodowanym pacjentem zobowiązania, czyli roszczenia odszkodowawczego. Na podstawie tego zobowiązania możemy dochodzić naprawienia szkody od lekarza. W tym celu musimy wykazać, iż:

  • powstała szkoda w postaci uszczerbku na zdrowiu,

  • szkoda ta jest wynikiem naruszenia przez lekarza obowiązujących go zasad postępowania wynikających z nauki i praktyki medycznej,

  • pomiędzy szkodą, a czynem niedozwolonym istnieje związek przyczynowy.

Omawiana odpowiedzialność opiera się na zasadzie winy, a ciężar jej udowodnienia spoczywa na pacjencie. W praktyce oznacza to, iż dochodząc odszkodowania, musimy wykazać fakt wyrządzenia nam szkody przez lekarza oraz jego winę. Z drugiej strony lekarz, chcąc się uwolnić od odpowiedzialności deliktowej, będzie musiał udowodnić, że czynu się nie dopuścił albo że powstał on nie z jego winy.

Drugi rodzaj odpowiedzialności lekarza, o którym wspomniałam na początku artykułu to odpowiedzialność z tytułu niewykonania albo nienależytego wykonania zobowiązania, czyli w praktyce ustnej umowy. Domagając się odszkodowania w tym trybie, musimy jedynie wykazać, że ponieśliśmy szkodę wskutek niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania, nie musimy natomiast udowodnić winy lekarza. Lekarz może się uwolnić od odpowiedzialności, jeśli wykaże, że za powstanie szkody nie ponosi winy ani umyślnej, ani nieumyślnej.

Warto nadmienić, iż lekarz odpowiada jedynie za niedochowanie należytej staranności przy podejmowanych czynnościach medycznych, a nie za osiągnięcie określonego rezultatu. Przykładem rezultatu jest wyleczenie, brak przerzutów po wycięciu nowotworu czy też nieodrzucenie przeszczepionego organu przez organizm biorcy. Lekarzowi nie będzie odpowiadał, nawet jeśli nie dojdzie do wyleczenia.

Lekarz odpowiada jedynie za dochowanie należytej staranności przy podejmowanych czynnościach medycznych, a więc za przestrzeganie wszystkich koniecznych procedur medycznych np. zlecenie pełnej, a nie jedynie tańszej diagnostyki oraz stosowanie aktualnych wskazań wiedzy.

W celu określenia zakresu odpowiedzialności lekarza za konkretną szkodę, konieczne jest ustalenie formy jego zatrudnienia i statusu prawnego zatrudniającej go placówki leczniczej.

W praktyce najczęściej korzystamy z publicznej służby zdrowia w ramach NFZ. Jeżeli lekarz jest zatrudniony jako pracownik na podstawie umowy o pracę w publicznym szpitalu czy przychodni, odpowiedzialność za popełnione przez niego błędy lekarskie ponosi pracodawca, czyli ZOZ. W przypadku naprawienia szkody ZOZ ma tzw. roszczenie regresowe wobec lekarza. Jego wysokość nie może przewyższyć trzymiesięcznego wynagrodzenia lekarza. Publiczny zakład nie zawiera z pacjentem żadnej umowy, gdyż udziela świadczeń medycznych pacjentom na podstawie ustawy. Dlatego jego odpowiedzialność zawsze będzie miała charakter deliktowy.

Coraz częściej ZOZ-y zatrudniają lekarzy na podstawie umów cywilnoprawnych, takich jak zlecenie, umowa o dzieło czy kontrakt. W takim przypadku za wyrządzoną pacjentowi szkodę lekarz odpowiada solidarnie z zakładem. Oznacza to, że pacjent może żądać całości lub części świadczenia od zakładu i lekarza łącznie, albo od każdego z osobna, a wypłata odszkodowania przez jednego ze zobowiązanych zwalnia drugiego.

Szerzej na temat różnic pomiędzy odpowiedzialnością lekarza zatrudnionego na podstawie umowy o pracę, a odpowiedzialnością lekarza pracującego na podstawie kontraktu opisałam w artykule zatytułowanym ,,Odpowiedzialność cywilna szpitala za osoby zatrudnione”.

Podziel się na:
  • Facebook
  • Google Bookmarks
  • Blip
  • Blogger.com
  • Flaker
  • Gadu-Gadu Live
  • Google Buzz
  • Poleć
  • StumbleUpon
  • Twitter
  • Wykop
  • Drukuj
  • LinkedIn
  • RSS
Ten wpis został opublikowany w kategorii artykuły. Dodaj zakładkę do bezpośredniego odnośnika.

3 odpowiedzi na „Czy lekarz ponosi odpowiedzialność cywilną za błąd medyczny?

  1. Mariusz Stelmaszczyk pisze:

    Drodzy Czytelnicy
    Zachęcam Was do komentowania tego artykułu oraz zadawania pytań, jakie Wam się nasuną po jego przeczytaniu. Na wszystkie pytania postaram się odpowiedzieć.
    Jednocześnie zapewniam, że szanuję Wasza prywatność. Adres e-mail z jakiego wyślecie pytanie lub komentarz do artykułu nie zostanie wyświetlony.

    Pozdrawiam
    Adwokat Mariusz Stelmaszczyk

  2. Natalia pisze:

    Mam pytanie dotyczące odpowiedzialności lekarza wykonującego grupową praktykę zawodową w ramach jednej z 3 spółek. Wówczas odpada chyba podstawa kontraktowa ( pacjent zawiera umowę ze spółką- oddzielnym podmiotem) ? Niezależnie od tego może odpowiadać za delikt. Zastanawia mnie jak to wygląda, zwłaszcza ze względu na te nieścisłości z ustawy o działalności gospodarczej.

    I drugie pytanie – jeśli lekarz wykonuje swoją prywatną praktykę a jednocześnie ma umowę z NFZ to w razie wyrządzeenia szkody pacjentowi, będzie ponosił jakąkolwiek odpowiedzialność wobec NFZ ?

    Pozdrawiam

    • Mariusz_Sidor pisze:

      Witam,
      odpowiadając na Pani pytania:
      1. co do zasady ma Pani rację czyli w przypadku popełnienia błędu medycznego przez konkretnego lekarza odpowiedzialność cywilną poniesie spółka. Należy odróżnić odpowiedzialność kontraktową od odpowiedzialność deliktowej. Odpowiedzialność deliktowa to odpowiedzialność za czyn niedozwolony, czyli wyrządzenia komuś szkody na skutek zawinionego działania (czynu niedozwolonego nie należy utożsamiać z przestępstwem). Natomiast odpowiedzialność kontraktowa to odpowiedzialność za niewykonanie lub nienależyte wykonanie umowy. Zgodnie z art. 471 k.c. „dłużnik obowiązany jest do naprawienia szkody wynikłej z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania, chyba że niewykonanie lub nienależyte wykonanie jest następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi”. Domagając się odszkodowania w tym trybie, musimy jedynie wykazać, że ponieśliśmy szkodę wskutek niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania, nie musimy natomiast udowodnić winy lekarza. Lekarz może się uwolnić od odpowiedzialności, jeśli wykaże, że za powstanie szkody nie ponosi winy ani umyślnej, ani nieumyślnej.
      Natomiast w przypadku odpowiedzialność deliktowej musimy wykazać, iż: powstała szkoda (uszczerbek na zdrowiu), szkoda ta jest wynikiem czynu niedozwolonego (naruszenia przez lekarza obowiązujących go zasad postępowania wynikających z nauki i praktyki medycznej) oraz że pomiędzy szkodą a czynem niedozwolonym istnieje związek przyczynowy.
      Odpowiedzialność lekarza zależy od zawarcia umowy (nie musi być na piśmie) z pacjentem, wtedy wchodzi odpowiedzialność kontraktowa podmiotu leczniczego. Jeśli lekarz jest partnerem w spółce partnerskiej i umowa spółki przewiduje odpowiedzialność na podstawie art. 95 ksh wtedy lekarz odpowiada swoim majątkiem za swoje błędy. Odpowiedzialność lekarzy za błędy medycznej trzeba rozpatrywać w konkretnym stanie faktycznym, gdyż może wchodzi wiele uregulowań, które mogą modyfikować odpowiedzialność.
      2.Lekarz nie ponosi odpowiedzialności z tytułu popełnionego błędu medycznego wobec NFZ. W zależności od świadczonej usługi medycznej pacjentowi może występować odpowiedzialność deliktowa bądź kontraktowa.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.


5 × = dwadzieścia pięć