Analiza wyroku Sądu Najwyższego w sprawie o przestępstwo nieudzielenia pomocy przez lekarza z 162 § 1 k.k.

Jak zostało wskazane w artykule zatytułowanym Związek pomiędzy przestępstwem nieudzielenia pomocy drugiemu człowiekowi z art. 162 § 1 k.k. a przestępstwem narażania na niebezpieczeństwo z art. 160 k.k., odpowiedzialność karna będzie zależeć od tego, w jakiej sytuacji lekarz nieudzielający pomocy się znajduje. Zainteresowanych zachęcam do zapoznania się z treścią tego artykułu.

Problem nieudzielenia pomocy przez lekarza ze względu na złożoność problemu i możliwość pociągnięcia go do odpowiedzialności karnej na podstawie różnych przepisów prawa, stał się przedmiotem wielu rozważań Sądu Najwyższego. Przeanalizujmy w niniejszym artykule jedno z takich orzeczeń.

Sąd Najwyższy w sprawie o sygn. akt V KKN 318/99 z dnia 28 kwietnia 2000 r. pochylił się nad następującym stanem faktycznym:

Pewna lekarka została oskarżona o to, że pełniąc dyżur w jednym z poznańskich szpitali pozostawiła pacjentkę w położeniu grożącym bezpośrednim niebezpieczeństwem utraty życia. Pani Doktor po odczytaniu wyniku kardiogramu, stwierdziła nagłą zmianę chorobową wymagającą niezwłocznego sprowadzenia pacjentki do szpitala. Zamiast tego, na wydruku badania dokonała jedynie zapisu o treści „pilnie wezwać chorą”, po czym nie wykazała żadnego dalszego zainteresowania realizacją tego zalecenia. W konsekwencji doprowadziło to do niepodjęcia procesu leczenia przez chorą, a następnie śmierci pacjentki.

Jak zostało wspomniane we wcześniejszych artykułach, kodeks karny nie ogranicza się do jednego przepisu przewidującego odpowiedzialność karną za zaniedbania w tego typu stanach faktycznych. Sąd Najwyższy zastanawiał się zatem, który przepis prawa karnego będzie miał w tym wypadku zastosowanie.

Jak wskazał Sąd Najwyższy w uzasadnieniu swego orzeczenia: W literaturze podkreśla się, iż odpowiedzialność karną z art. 162 § 1 kk („kto człowiekowi znajdującemu się w położeniu grożącym bezpośrednim niebezpieczeństwem utraty życia albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu nie udziela pomocy, mogąc jej udzielić bez narażenia siebie lub innej osoby na niebezpieczeństwo utraty życia albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3”) może ponieść lekarz jedynie wtedy, gdy nie ciąży na nim obowiązek troszczenia się o osobę zagrożoną.

Jeżeli zaś lekarz pozostaje w szczególnym obowiązku zapewnienia bezpieczeństwa osobie, której grozi uszczerbek na zdrowiu lub niebezpieczeństwo utraty życia, to odpowiedzialność karną należy rozważać na płaszczyźnie art. 160 § 2 kk (kto naraża człowieka na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu, jeżeli na sprawcy ciąży obowiązek opieki nad osobą narażoną na niebezpieczeństwo, podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5).

Do skazania lekarza, który pozostaje w szczególnym obowiązku zapewnienia bezpieczeństwa osobie, której grozi uszczerbek na zdrowiu lub niebezpieczeństwo utraty życia (dotyczy to zatem każdego lekarza, który wykonując obowiązki pracownicze dopuszcza popełnienia się przestępstwa z art. 160 § 2 k.k.) niezbędne jest wykazanie, że:

  1. lekarz miał świadomość, iż ciąży na nim szczególny obowiązek opieki nad osobą zagrożoną

    oraz

  2. lekarz miał świadomość i wolę nieudzielenia pomocy choremu lub przynajmniej godził się na to i poprzez zaniechanie jego udzielenia naraził pacjenta na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia lub ciężkiego uszczerbku na zdrowiu.

Sąd Najwyższy biorąc pod uwagę fakt, iż lekarka, która nie udzieliła pacjentce adekwatnej pomocy pełniła w tym czasie dyżur służbowy w szpitalu, swoim zachowaniem wyczerpała znamiona przestępstwa opisanego w art. 160 § 1 kk.

Jak prawidłowo również wskazał Sąd: „warunkiem odpowiedzialności karnej za wywołanie skutku będzie także indywidualna zdolność ostrożnego postępowania i przewidzenia możliwości nastąpienia skutku„. Biorąc pod uwagę, iż mimo, że lekarka prawidłowo odczytała wynik i zleciła wezwanie pacjentki do szpitala, w uznaniu Sądu samo takie zlecenie było niewystarczające. Lekarka, posiadając wiedzę teoretyczną i praktyczną, musiała zdawać sobie bowiem sprawę ze złego stanu pacjentki i była w stanie przewidzieć skutki zaniechania natychmiastowej pomocy. Sąd wziął również pod uwagę fakt, iż lekarka zleciła jedynie wezwanie pacjentki do szpitala, gdy tymczasem mogła zlecić jej natychmiastowe przetransportowanie karetką pogotowia. Lekarka nie uczyniła jednak tego, przez co sprowadziła niebezpieczeństwo na pacjentkę, za co w konsekwencji została pociągnięta do odpowiedzialności karnej.

Problem odpowiedzialności karnej lekarza jest złożoną kwestią, dlatego też coraz częściej staje się przedmiotem sporu sądowego. Problemem pozostaje nie tylko kwestia odpowiedzialności karnej lekarza, ale również zakwalifikowanie czynu pod prawidłową podstawę prawną. Jeden czyn bowiem, może wypełniać znamiona więcej niż jednego przestępstwa. Osoby zainteresowane zapoznaniem się z analizami pozostałych przepisów prawa karnego, które przewidują odpowiedzialność karną lekarza, zachęcam do zapoznania się z zamieszczonymi na blogu artykułami.

Autor: Adwokat Mariusz Stelmaszczyk i Aplikant Adwokacki Paulina Petroniec

kontakt: kom. + 48 697 053 659 oraz tel. +48 22 629 00 36

Podziel się na:
  • Facebook
  • Google Bookmarks
  • Blip
  • Blogger.com
  • Flaker
  • Gadu-Gadu Live
  • Google Buzz
  • Poleć
  • StumbleUpon
  • Twitter
  • Wykop
  • Drukuj
  • LinkedIn
  • RSS
Ten wpis został opublikowany w kategorii artykuły. Dodaj zakładkę do bezpośredniego odnośnika.

Jedna odpowiedź na „Analiza wyroku Sądu Najwyższego w sprawie o przestępstwo nieudzielenia pomocy przez lekarza z 162 § 1 k.k.

  1. Mariusz Stelmaszczyk pisze:

    Drodzy Czytelnicy
    Zachęcam Was do komentowania tego artykułu oraz zadawania pytań, jakie Wam się nasuną po jego przeczytaniu. Na wszystkie pytania postaram się odpowiedzieć.
    Jednocześnie zapewniam, że szanuję Waszą prywatność. Adres e-mail z jakiego wyślecie pytanie lub komentarz do artykułu nie zostanie wyświetlony.

    Pozdrawiam
    Adwokat Mariusz Stelmaszczyk

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.


5 × cztery =